Рускиот претседател Владимир Путин во четвртокот потпиша указ со кој руските средства и деловни капацитети на јапонската компанија „Јапан тобако интернешнал“ (JTI) преминуваат под привремено управување на локална компанија, во најновиот потег на Кремљ за преземање контрола врз имотот на странските инвеститори.
Според указот од 5 ноември, управувањето со уделите во четири руски компании на JTI ѝ е доверено на фирмата „Индустриски активи“.
Одлуката се однесува на компаниите „ЈТИ Донској табак“, „ЈТИ Јелец“, „Крес Нева“ и „Петро“, кои се поврзани со производството и преработката на тутун во Русија.
Указот не наведува конкретна причина за преземањето на управувањето.
Мерката е донесена во период на влошени односи меѓу Москва и Токио, кои се оптоварени со јапонските санкции против Русија по нејзината инвазија врз Украина во февруари 2022 година.
Под руска контрола е компанија со речиси 40 проценти од пазарот
JTI работи во Русија од 1999 година и е најголемиот производител на тутунски производи во земјата според обемот на продажбата.
Компанијата има пазарен удел од приближно 40 проценти и произведува познати брендови цигари, меѓу кои „Винстон“, „Камел“, „Собрание“ и „ЛД“.
Рускиот пазар има значајна улога во финансиските резултати на јапонската групација. Според податоците што ги пренесува Ројтерс, бизнисот во Русија учествува со околу една десетина од приходите и приближно една четвртина од оперативниот профит на групацијата.
Затоа, губењето на оперативната контрола претставува значаен удар за компанијата, иако формално не значи дека е извршен целосен пренос на сопственоста.
Јапонската компанија ги разгледува опциите
Во реакција доставена до „Москоу тајмс“, JTI потврди дека е запознаена со претседателскиот указ.
Компанијата соопшти дека ја проценува новонастанатата состојба и ги разгледува можните понатамошни чекори, при што приоритет ѝ се интересите на засегнатите страни, особено на вработените.
Одлуката директно влијае врз работењето на четирите производствени капацитети и врз илјадниците вработени во руските операции.
Не е познато колку долго ќе трае привременото управување, ниту под кои услови контролата би можела да ѝ биде вратена на јапонската компанија.
Москва повторно презема странски компании
Преземањето на руските средства на JTI е дел од поширок бран мерки против компании од држави што Москва ги смета за непријателски.
Во текот на есента, руските власти ставија под привремено управување и средства поврзани со германската трговска групација „Метро“, францускиот малопродажен синџир „Ошан“, швајцарскиот производител на храна „Нестле“ и логистичката компанија „ФМ Ложистик“.
Кремљ претходно ги оправдуваше таквите потези како реципрочни мерки на западните санкции и замрзнувањето на руски државни средства во странство.
Путин изјавуваше дека контролата врз преземените компании би можела да им биде вратена на првичните сопственици доколку се создадат соодветни услови.
Но, ваквите одлуки отвораат прашања за правната сигурност на странските инвестиции и за можноста компаниите што продолжиле да работат во Русија да го задржат управувањето со својот имот.
Поранешен припадник на ФСБ поврзан со новиот управител
Според „Москоу тајмс“, компанијата „Индустриски активи“, која е наведена како привремен управител, наводно била регистрирана на 16 септември и е поврзана со Сергеј Дремов, поранешен припадник на руската Федерална служба за безбедност (ФСБ) во областа Курск.
Сепак, рускиот Интерфакс наведува дека повеќе регистрирани компании имаат исто име и дека самиот претседателски указ не содржи доволно идентификациски податоци за недвосмислено да се утврди за кое правно лице станува збор.
Поради тоа, идентитетот и сопственичката структура на конкретниот управител остануваат прашања за дополнителна проверка.
Јапонија бара повлекување на одлуката
Јапонската влада реагираше на мерката, барајќи од Русија да ја повлече одлуката и да ги заштити легитимните интереси на јапонските компании.
Односите меѓу двете земји дополнително се влошија во последните месеци поради спорните територии во северниот дел на Тихиот Океан, јапонската поддршка за Украина и санкциите против Москва.
Во октомври, руските безбедносни власти уапсија јапонски новинар под обвинение за шпионажа, што неговиот работодавец и јапонските власти го отфрлаат.
Некои аналитичари сметаат дека преземањето на JTI може да претставува средство за политички притисок врз Токио, но Кремљ не наведе таква причина во указот.
Одлуката покажува дека и компаниите кои продолжиле со работа на рускиот пазар по почетокот на војната во Украина не се заштитени од интервенции на руските власти.
Случајот со JTI дополнително ја отвора дилемата за иднината на странските инвестиции во Русија, каде привременото државно управување станува сè почесто средство за преземање контрола врз локалните операции на меѓународните компании.