Речиси 8.000 вработени во српските трговски синџири „Идеа“, „Рода“ и „Меркатор“ се соочуваат со неизвесност по апсењето на бизнисменот Давор Мацура и одземањето на дозволата за работа на неговата „Алта банка“ во Србија, објави белградски „Курир“.
Мацура, кој е осомничен за злоупотреби поврзани со приближно 385 милиони евра од банкарскиот трезор, неодамна го прошири своето деловно работење и во малопродажбата, преземајќи еден од најголемите трговски системи во Србија.
Неговата компанија „Алта ритејл“ го завршила преземањето на „Идеа маркети“ и уште четири поврзани компании од хрватската „Фортенова група“ на 12 октомври 2026 година.
Тоа значи дека трговскиот бизнис преминал во нова сопственост помалку од три недели пред Народната банка на Србија да ѝ ја одземе дозволата за работа на „Алта банка“ на 31 октомври.
Повеќе од 300 продавници во 80 градови
Трговската мрежа на „Идеа маркети“ опфаќа повеќе од 300 продавници „Идеа“, 33 маркети „Рода“ и два хипермаркета „Меркатор“, во Белград и Чачак.
Компанијата работи во повеќе од 80 градови и населени места и е меѓу десетте најголеми работодавачи во Србија.
Покрај „Идеа маркети“, преземањето ги опфатило и компаниите „Ена фрут Гроцка“, која се занимава со снабдување со овошје и зеленчук, „Супер картица“, која управува со програма за лојалност, „М-Профил“, поврзана со недвижности, и „мСтарт бизнис солушнс“, која обезбедува информатички услуги.
Со преземањето, деловната групација на Мацура добила контрола врз значајна малопродажна мрежа, со илјадници вработени, добавувачи и деловни партнери.
„Фортенова“ потврди дека продажбата е завршена
Хрватската „Фортенова група“ потврди дека купопродажната трансакција со „Алта ритејл“ била целосно завршена на 12 октомври.
Од тој датум, „Идеа маркети“ и четирите поврзани компании повеќе не се во сопственост на „Фортенова“.
Хрватската групација не ги објави финансиските услови на продажбата, повикувајќи се на доверливоста на договорот.
Од компанијата соопштија и дека немаат информации дали „Алта банка“ учествувала во финансирањето на преземањето.
Ова прашање добива особено значење по одземањето на банкарската дозвола, бидејќи евентуалната финансиска поврзаност меѓу банката и трговската компанија би можела да влијае врз процената на ризиците.
Сепак, засега нема јавно потврдени информации дека купувањето на трговските синџири било финансирано со средствата што се предмет на кривичната истрага.
Вработените во банката биле известени да не доаѓаат на работа
Неизвесноста е најнепосредна за вработените во „Алта банка“.
Според „Курир“, дел од нив на 2 ноември добиле пораки да останат дома и да не доаѓаат на работните места.
Една вработена, која побарала анонимност, изјавила дека не успеала да ги земе ниту личните предмети што ги оставила во канцеларијата.
Таа стравува дека следниот чекор би можел да биде прекинување на работниот однос.
Овие сведоштва се однесуваат на банкарските вработени и не претставуваат потврда дека истата мерка е преземена во продавниците на „Идеа“, „Рода“ и „Меркатор“.
Економистите не очекуваат автоматски прекин на работењето на маркетите
Професорот на Економскиот факултет во Белград, Љубодраг Савиќ, изјави за „Курир“ дека е прерано да се проценуваат последиците за вработените во трговските компании.
Според него, приоритет во моментов е разрешувањето на кризата во банката, а деловните последици за останатите компании ќе зависат од нивната сопственичка и финансиска поврзаност.
Савиќ оценува дека не треба автоматски да се очекува прекин на работењето на продавниците само затоа што сопственикот на деловната групација е уапсен.
Стечајот на една банка не значи автоматски стечај на другите компании поврзани со истиот сопственик.
За да се утврди дали постои ризик за трговските синџири, потребно е да се проверат нивните кредитни обврски, гаранции, банкарски сметки и евентуалната изложеност кон „Алта банка“.
Прашања за финансирањето на преземањето
Преземањето на трговските синџири во октомври и банкарската криза што следуваше отвораат важни финансиски прашања.
Не е јавно познато колкава била купопродажната цена, од кои извори биле обезбедени средствата и дали дел од трансакцијата бил финансиран со кредити или гаранции од компании во „Алта групацијата“.
Исто така, не е потврдено дали финансиските обврски поврзани со преземањето можат да влијаат врз тековното работење на трговската мрежа.
„Курир“ објави дека побарал одговори од „Алта ритејл“ и „Идеа маркети“ за иднината на вработените, но до објавувањето на текстот не добил одговор.
Банкарскиот сектор засега не се смета за загрозен
Српските економисти со кои разговарал „Курир“ оценуваат дека пропаѓањето на „Алта банка“ не треба да предизвика системска банкарска криза, бидејќи нејзиниот пазарен удел бил околу три проценти.
Депозитите во српските банки се осигурени до 50.000 евра по депонент, согласно законските услови.
Но последиците од банкарската криза можат да се почувствуваат и надвор од финансискиот сектор, особено ако се утврди дека други компании од истата деловна групација биле значително изложени кон банката.
Засега нема официјална одлука за затворање на трговските објекти или за колективно отпуштање на работниците.
Случајот затоа го отвора прашањето колку финансиски независно работат компаниите што Мацура ги презел непосредно пред одземањето на дозволата на неговата банка.
За илјадниците вработени во „Идеа“, „Рода“ и „Меркатор“, најважно е дали нивниот нов сопственик ќе обезбеди непречено работење, редовни плати и стабилни односи со добавувачите.