Растечкото воено влијание на Турција во Сирија се претвора во еден од најчувствителните безбедносни предизвици за Израел, зголемувајќи го ризикот од директна конфронтација меѓу израелските сили и армијата на Турција, членка на НАТО, оценува „Џерусалем пост“ во уреднички коментар.
Весникот посочува дека најзначајниот сигнал од последната ескалација не бил само израелскиот напад врз воздухопловната база Абу ал-Духур, туку дипломатските контакти што му претходеле.
Според информациите наведени во текстот, шефот на Мосад, Роман Гофман, на 14 август разговарал со сирискиот министер за надворешни работи Асад ал-Шаибани за зголеменото турско воено присуство во Сирија, вклучително и можни распоредувања војници, продажба на оружје и употреба на беспилотни летала.
Четири дена подоцна Израел ја нападна базата Абу ал-Духур, тврдејќи дека Дамаск се приближувал кон прекршување на безбедносното статус кво со можноста таму да бидат распоредени турски сили.
Сириските власти негираат дека бил планиран постојан турски воен контингент или база, додека Анкара ги отфрла израелските тврдења за нејзините воени намери во Сирија.
Турција и Сирија ја продлабочуваат воената соработка
Анкара и Дамаск минатата година потпишаа меморандум за воена соработка, кој опфаќа обука и советување на сириските сили, како и турска поддршка со вооружување, воена опрема и логистика.
Турција веќе обучува сириски персонал, а турски офицери ја посетиле и базата Абу ал-Духур пред последниот израелски напад.
Турција во текот на сириската граѓанска војна поддржуваше повеќе опозициски формации и изгради значително воено присуство во северниот дел од земјата. Во 2025 година турски тимови разгледувале повеќе сириски воени објекти, меѓу кои базата Т4 кај Тијас, Палмира и воениот аеродром во Хама, за можна употреба.
Израел потоа нападна дел од тие локации.
По тие настани, претставници на Израел и Турција водеа разговори за деконфликција во Азербејџан, чија цел беше да се намали ризикот од ненамерна директна пресметка.
Сирија станува новата точка на судир
Односите меѓу Израел и Турција значително се влошија по нападот на Хамас врз Израел на 7 октомври 2023 година.
Пред нападот двете земји ги обновија целосните дипломатски односи, а израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху и турскиот претседател Реџеп Таип Ердоган се сретнаа во Њујорк само неколку недели претходно.
Потоа Ердоган одби Хамас да го нарече терористичка организација и го опиша како „ослободителна група“. Израел ги повлече дипломатите од Турција, Анкара го повлече својот амбасадор, а Турција ја прекина билатералната трговија.
За Израел, меѓутоа, најголемата промена сега е што политичкиот конфликт со Анкара добива непосредна воена димензија во Сирија.
Евентуално распоредување турски радари, противвоздушни системи, авиони или беспилотни летала би можело да ја ограничи слободата на дејствување на израелското воздухопловство во Сирија.
Тоа би создало ситуација во која израелските операции би можеле директно да се судрат со вооружените сили на земја членка на НАТО.
Вашингтон се обидува да спречи директен судир
Американскиот претставник Том Барак изјави дека Вашингтон работи на тристран механизам за деконфликција меѓу Израел, Турција и Сирија, со цел да се спречат инциденти кои би можеле да прераснат во поширока конфронтација.
Последните настани, според „Џерусалем пост“, отвораат и прашање за ефикасноста на претходно договорениот механизам меѓу Израел, Сирија и САД за размена на разузнавачки информации и воена деескалација.
Весникот оценува дека одговорот не треба да биде прекин на контактите, туку нивно интензивирање.
Сирискиот претседател Ахмед ал-Шара минатиот месец изјави дека Дамаск сака безбедносен договор со Израел, додека министерот Шаибани сигнализирал дека Сирија останува отворена за преговори и по последниот израелски напад.
Уредничкиот став на „Џерусалем пост“ е дека Израел треба истовремено да постави јасни воени црвени линии и да одржува дипломатски канали со Анкара и Дамаск.
Во спротивно, Сирија би можела да стане простор каде долгогодишното политичко ривалство меѓу Израел и Турција првпат ќе прерасне во директен воен судир.