Новинари на CNN, MS NOW и Politico во саботата беа спречени да влезат во Белата куќа, еден ден откако американскиот претседател Доналд Трамп објави дека ги забранува трите медиуми поради известување кое тој го нарекува „лажни вести“.
На дел од новинарите им биле одземени или деактивирани акредитациите на влезот во комплексот.
Со тоа заканата на Трамп од петокот прерасна во конкретна забрана за пристап, отворајќи нов судир меѓу Белата куќа и некои од најпознатите американски медиуми.
CNN, MS NOW и Politico најавија дека ќе ги бранат своите права според Првиот амандман на американскиот Устав, кој ја штити слободата на говорот и печатот.
Акредитациите престанале да важат
Новинарката на MS NOW Акајла Гарднер пристигнала на работа во саботата наутро заедно со снимател, но на влезот не можела да ја употреби својата акредитација.
Таа рече дека службеник побарал да ја предаде пропусницата и ѝ кажал дека е деактивирана.
CNN соопшти дека и нивната новинарка Бетси Клајн била спречена да влезе, додека Politico објави дека истото ѝ се случило на новинарката Чејен Хаслет.
Трамп: „Ви се смачува“
Трамп ја најави забраната во петокот преку Truth Social.
Тој ги обвини CNN, MS NOW и Politico дека постојано објавуваат „лажни вести“ и најави дека забраната стапува во сила веднаш.
Претседателот не наведе конкретна сторија како непосредна причина за одлуката, туку кажа дека станува збор за кумулативен ефект од известувањето во изминатите две години.
„Ви се смачува“, рече Трамп објаснувајќи ја одлуката.
Тој најави дека листата би можела да биде проширена и со други медиуми.
CNN: Ова е незаконски напад
Трите медиуми ја оспорија основата за забраната.
CNN соопшти дека има уставно право да известува без мешање или попречување од Владата и ја оцени мерката како незаконски напад врз тоа право.
MS NOW најави дека ќе ги преземе потребните чекори за заштита на правата гарантирани со Првиот амандман.
„Белата куќа му припаѓа на американскиот народ“, порача телевизијата.
Politico исто така соопшти дека ќе продолжи да известува за администрацијата и дека ќе ги брани своите уставни права.
Дописниците од Белата куќа застанаа зад колегите
Здружението на дописници од Белата куќа ја осуди одлуката.
Организацијата порача дека уставната заштита на слободата на печатот не зависи од тоа дали претседателот го одобрува известувањето на одреден медиум или прашањата што неговите новинари ги поставуваат.
Според здружението, спорот не се однесува само на правата на новинарите.
Станува збор и за правото на американската јавност да добива независни информации за одлуките и активностите на претседателот и неговата администрација.
Не е прв ваков судир
Трамп и претходно се обидувал да го ограничи пристапот на новинари со чие известување не се согласувал.
За време на неговиот прв мандат, Белата куќа се обиде да му ја одземе акредитацијата на тогашниот новинар на CNN, Џим Акоста, по жестока размена со Трамп.
CNN поднесе тужба, а федерален судија нареди акредитацијата да биде вратена.
Минатата година администрацијата го ограничи и пристапот на Associated Press откако агенцијата одби во своето новинарско известување да го прифати новото име „Американски Залив“ наместо „Мексикански Залив“.
Федерален судија потоа нареди пристапот на AP до одредени претседателски настани да биде вратен, иако правниот спор продолжи и пред повисоките судови.
Следниот фронт може да биде судот
Новиот случај повторно го отвора прашањето до каде се протега дискреционото право на Белата куќа при определувањето кој медиум може да има пристап до претседателот.
Првиот амандман не значи дека секој новинар автоматски има право да влезе во секој дел од Белата куќа.
Но претходните судски спорови отворија важно правно прашање: дали администрацијата може да го ограничува пристапот на конкретен медиум поради неговото известување или ставови.
Токму мотивот за сегашната забрана може да биде една од централните точки доколку спорот заврши на суд.
Трамп отворено ја поврза одлуката со начинот на кој трите медиуми известуваат за него и неговата администрација.
Од закана до физичка забрана
Разликата овојпат е во тоа што мерката веќе е спроведена.
Во петокот Трамп најави забрана.
Во саботата новинарите пристигнаа на работа и открија дека нивните акредитации повеќе не им овозможуваат пристап.
Тоа го претвора конфликтот од уште една вербална пресметка меѓу американскиот претседател и медиумите во институционален и потенцијално правен спор околу границите на претседателската моќ и слободата на печатот.
А Трамп веќе предупреди дека CNN, MS NOW и Politico можеби нема да бидат последните.