Германскиот канцелар Фридрих Мерц го нарече резултатот на неговата Христијанско-демократска унија (ЦДУ) на покраинските избори „катастрофа“, но порача дека нема да се повлече, откако партијата претрпе историски пораз во Мекленбург-Западна Померанија и ја загуби водечката позиција во Берлин.
ЦДУ освои само 4,9 отсто од гласовите во Мекленбург-Западна Померанија, со што не го помина изборниот праг од пет отсто и остана надвор од покраинскиот парламент.
Тоа е најлошиот резултат на ЦДУ на покраински избори во повоена Германија.
Изборите ги доби десничарската Алтернатива за Германија (АфД) со околу 38,2 отсто од гласовите, пред Социјалдемократската партија (СПД) на покраинската премиерка Мануела Швезиг со 35,5 отсто.
АфД, сепак, нема очигледен пат до формирање влада бидејќи другите партии одбиваат коалициска соработка со неа.
„Ова е катастрофа“
Мерц не се обиде да го ублажи размерот на поразот.
„Резултатот во Мекленбург-Западна Померанија не можеме да го разубавуваме – ова е катастрофа“, рече канцеларот.
Но веднаш потоа стави до знаење дека нема намера да се повлече ниту од функцијата канцелар ниту од лидерската позиција во ЦДУ.
„Реформите мора да дојдат“, рече Мерц, најавувајќи дека неговата коалициска влада ќе продолжи со планираните економски, даночни и социјални реформи.
Тој рече дека за реформите се потребни „’рбет, истрајност и трпение“ и дека ќе ја преземе одговорноста да ги спроведе како лидер на ЦДУ и како канцелар.
Мерц ги претстави реформите и како одговор на растечката привлечност на авторитарните политички модели.
АфД победува, но тешко може да владее
Резултатот во Мекленбург-Западна Померанија е уште еден голем успех за АфД во источниот дел на Германија.
Партијата освои 38,2 отсто и повеќе од двојно го зголеми резултатот во споредба со претходните избори во покраината.
Тоа доаѓа само две недели по силниот резултат на АфД во Саксонија-Анхалт, каде партијата освои речиси 44 отсто.
Сепак, изборна победа не значи автоматски и преземање на власта.
Германските традиционални партии продолжуваат да ја применуваат политиката позната како „заштитен ѕид“ – одбивање коалициска соработка со АфД. Поради тоа, партијата и покрај освоените гласови останува со ограничени коалициски можности.
Копретседателката на АфД, Алис Вајдел, по изборите рече дека нејзината партија станала најсилна политичка сила и дека стигнала до „мејнстримот на населението“.
Делови од АфД се класифицирани од германските служби за заштита на уставниот поредок како десничарски екстремистички, оценка што партијата ја отфрла.
Удар и во Берлин
Лошите вести за Мерц не завршија во североисточна Германија.
Во Берлин, каде ЦДУ досега ја предводеше покраинската влада, на прво место излезе Левица.
Партијата освои 25,3 отсто од гласовите, додека ЦДУ падна на околу 19 отсто.
АфД освои околу 16,3 отсто.
Успехот на Левица во германската престолнина во голема мера беше поттикнат од станбената криза и растот на кириите.
Кириите во Берлин речиси двојно се зголемиле од 2014 година, а градските власти проценуваат дека до 2040 година ќе бидат потребни уште околу 211.000 станови.
Левица водеше кампања со барања за посилна контрола на кириите, повеќе социјални станови и преземање на дел од становите на големите приватни компании во јавна сопственост.
Три порази за две недели
За Мерц особено загрижувачки е што не станува збор за изолиран локален резултат.
ЦДУ претрпе три сериозни изборни удари во период од само две недели.
На 6 септември АфД убедливо победи во Саксонија-Анхалт.
На 20 септември АфД излезе прва во Мекленбург-Западна Померанија, додека ЦДУ не успеа ниту да влезе во парламентот.
Истиот ден во Берлин ЦДУ ја загуби првата позиција од Левица.
Резултатите го зголемуваат внатрешниот притисок врз Мерц, кој е канцелар околу 16 месеци.
Во германската јавност веќе се шпекулираше за можност ЦДУ во текот на мандатот да побара промена на канцеларот доколку политичката позиција на Мерц продолжи да слабее.
Осум покраински лидери на партијата минатата недела јавно застанаа зад него.
Свртувањето надесно не го запре растот на АфД
Резултатите отвораат и пошироко прашање за стратегијата на германските демохристијани.
Мерц во изминатиот период зазеде построг став кон миграцијата, делумно настојувајќи да ги врати гласачите што преминаа кон АфД.
Но последните изборни резултати покажуваат дека АфД продолжува да добива поддршка.
Reuters оценува дека незадоволството од економската стагнација, високите животни трошоци и цените на горивата придонесува кон слабеење на традиционалните партии и раст на политичките сили од левиот и десниот крај на спектарот.
Во Берлин профитираше Левица.
Во Мекленбург-Западна Померанија – АфД.
За Мерц, пак, изборниот тест заврши со најлошиот покраински резултат во историјата на неговата партија.
Тој, сепак, вели дека одговорот нема да биде оставка, туку забрзување на реформите.