Индустриската зона Битола е меѓу седумте индустриски паркови и деловни зони од Западен Балкан што потпишаа меморандуми за разбирање со шест партнери од Европската Унија, со што започнува нова платформа за поврзување на регионалните компании со европски добавувачи, инвеститори и технолошки партнери.
Иницијативата, поддржана од Советот за регионална соработка (RCC) и Европската комисија, треба да помогне во подлабока интеграција на компаниите од регионот во европските синџири на вредност, како и во трансфер на знаење за зелена индустрија, циркуларна економија и поефикасно управување со индустриските паркови.
Партнерството беше формализирано во Будва, на маргините на Економската конференција Црна Гора 2026, пред состанокот на министрите за економија во рамки на Берлинскиот процес.
Битола меѓу седумте избрани паркови
Покрај Индустриската зона Битола, во иницијативата влегуваат TEDA Tirana од Албанија, Technology Park Posušje и Business Zone Gradiška од Босна и Херцеговина, Industrial Park Suhareka од Косово, Business Zone Bijelo Polje од Црна Гора и CTPark Belgrade City од Србија.
Нивни партнери од ЕУ се Wirtschaftsagentur Burgenland, Innovation Centre W.E.I.Z и Ökopark Hartberg од Австрија, Industrial Park Schwarze Pumpe од Германија, како и Development Agency Sora и Business and Industrial Zone Tezno/PPC Tezno Institute од Словенија.
Меморандумите отвораат можност за деловно поврзување, развој на добавувачи, привлекување инвестиции, иновации и развој на вештини.
Фокус на европските синџири на вредност
RCC го претставува партнерството како практичен инструмент за поврзување на компаниите од Западен Балкан со европската индустрија.
„Нашите компании веќе се тесно поврзани со европскиот пазар. Сега можноста е таа поврзаност да ја продлабочиме“, изјави генералниот секретар на RCC, Амер Капетановиќ.
Според него, целта е повеќе компании од регионот да влезат во европските синџири на вредност, а оние што веќе работат со европски клиенти да преземат поголем обем на работа.
„Денес ги воспоставуваме контактите. Утре градиме деловни врски“, рече Капетановиќ.
Зелена индустрија и нови технологии
Соработката ќе опфати и постепено воведување на модели на еко-индустриски паркови.
Тоа вклучува поефикасно користење на ресурсите, циркуларна економија, почиста енергија и одржлива индустриска инфраструктура.
Посебен фокус ќе има и на иновациите и развојот на вештини, што треба да им помогне на индустриските зони од регионот подобро да се поврзат со европските производствени и технолошки компании.
70% од извозот оди кон ЕУ
Иницијативата доаѓа во момент кога економската зависност на Западен Балкан од ЕУ е веќе висока.
Речиси 70% од стоковниот извоз на земјите од регионот е насочен кон Европската Унија.
Новото партнерство треба да го искористи токму тоа ниво на поврзаност и да создаде подиректни контакти меѓу локалните компании и потенцијални европски клиенти, добавувачи и инвеститори.
RCC планира во почетната фаза да организира студиски посети, взаемно учење, деловни средби и други заеднички активности.
Платформата е замислена како долгорочна, а не како еднократен проект, со можност подоцна да се приклучат и други индустриски паркови од Западен Балкан и ЕУ.
Партнерството е дел и од економските резултати што се подготвуваат за Самитот на Берлинскиот процес во 2026 година и од спроведувањето на Акцискиот план за Заедничкиот регионален пазар 2025–2028.