Владите на земјите членки на Европската Унија се подготвуваат следниот предлог за долгорочниот буџет на блокот да содржи кратења од повеќе од 100 милијарди евра, додека Германија и група фискално поконзервативни земји бараат уште подлабоки намалувања на првичниот предлог на Европската комисија од речиси два трилиони евра.
Ирска, која претседава со Советот на ЕУ, следната недела треба да претстави нов преговарачки документ со ревидирани бројки, во обид да ги приближи длабоко поделените позиции на земјите членки.
Според четворица дипломати запознаени со разговорите, се очекува новиот документ да предвиди кратење од над 100 милијарди евра.
Но Берлин бара повеќе.
Лидерите на Германија, Данска, Холандија, Австрија, Шведска и Финска во заедничко писмо побараа буџетот да биде намален за неколку стотици милијарди евра во однос на првичниот предлог на Комисијата.
„Ако ирскиот преговарачки документ треба да биде основа за понатамошни разговори, тој мора да содржи вкупен обем што реално може да биде финансиран од оние што го носат главниот финансиски товар“, се наведува во писмото.
Судир меѓу штедливите и „пријателите на кохезијата“
На спротивната страна е група од 17 држави, меѓу кои Италија, Шпанија и Полска, позната како „Пријатели на кохезијата“.
Тие се противат на големи кратења, стравувајќи дека ќе бидат погодени регионалните фондови и земјоделските субвенции.
Еден дипломат изјавил дека очекува новиот предлог да содржи кратења што „ќе ги направат Пријателите на кохезијата незадоволни“.
Групата подготвува заеднички одговор на барањата на Германија и нејзините сојузници.
Земјоделството под притисок
Еден од најчувствителните делови од преговорите е Заедничката земјоделска политика, преку која се распределуваат повеќе од 300 милијарди евра субвенции за земјоделците.
Во Европскиот парламент веќе има притисок земјоделската политика да биде издвоена од пошироките национални и регионални планови.
Но други пратеници предупредуваат дека таквата промена би барала нов предлог од Комисијата и би можела да ги одложи преговорите за уште една година.
Европскиот парламент доцни
Покрај несогласувањата меѓу владите, и Европскиот парламент заостанува со сопствената позиција.
„Толку многу заостануваме што, ако продолжиме со ова темпо, нема да имаме позиција на Парламентот ни до крајот на следната година“, изјави Дамиан Безелагер, еден од преговарачите на Зелените.
Парламентот претходно планираше да ја усвои својата позиција до ноември, за преговорите со владите да можат да започнат веќе во јануари 2027 година.
Но судирите меѓу комитетите за буџет, земјоделство и регионална политика го забавуваат процесот.
Изборите дополнително го зголемуваат притисокот
Преговарачите се под притисок да постигнат договор пред изборите во Франција, Италија, Шпанија и Полска во 2027 година.
Стравувањата се дека силните изборни кампањи и евентуалниот раст на партии што бараат помали национални уплати во буџетот на ЕУ би можеле дополнително да ги закочат разговорите.
Во Франција, Националниот собир веќе најавува дека сака да го преполови францускиот придонес во европскиот буџет.
„Мораме да се движиме брзо. Со претстојните избори во Франција, буџетот на ЕУ може да стане многу ранлив ако сега не поставиме јасни заштитни механизми“, рече Безелагер.
Над два трилиони желби, ограничени пари
Суштината на спорот е едноставна: ЕУ сака истовремено повеќе пари за одбрана, зелена транзиција, конкурентност, земјоделство, региони и проширување, но дел од најголемите нето-плаќачи не сакаат значително да ги зголемат националните придонеси.
Токму затоа претстојниот предлог на ирското претседателство ќе биде прв тест за тоа кои политики ќе бидат заштитени, а каде ќе паднат најголемите кратења.