Инбокс7 побара податоци за гориво, телефони, патувања и репрезентација на министрите за финансии, сегашен и преходни. Министерството за финансии го отфрли барањето поради недоставено полномошно, Агенцијата го поништи решението поради недокажана достава на известувањето, а постапката повторно се врати на истиот документ.
Во електронската порака што на 2 јуни 2026 година пристигна до Инбокс7 немаше табели со трошоци на министри. Немаше износи за гориво, телефонски сметки, службени патувања или репрезентација. Имаше барање за полномошно и рок од три дена.
„Укажуваме дека рокот за доставување на полномошно е 3 дена“, напиша Ана Тантуровска од Министерството за финансии.
Повеќе од шест месеци претходно, медиумот побарал податоци за тоа колку јавни пари потрошиле министрите. Во меѓувреме, барањето поминало од Владата во Министерството, било отфрлено, оспорено со жалба и вратено на повторно постапување.
Агенцијата за заштита на правото на слободен пристап до информациите од јавен карактер го поништила отфрлањето, откако утврдила дека нема доказ оти медиумот уредно го примил првото известување за дополнување.
Но следната достапна порака од Министерството повторно се однесувала на овластувањето на застапникот на Инбокс7.
Решенијата, жалбата и електронската преписка го документираат административниот пат на новинарското барање. Во нив детално се образложува зошто Министерството побарало полномошно и зошто Агенцијата ја поништила неговата одлука. Бараните износи за трошоците на министрите не се содржани во разгледаните материјали.
Прашање за јавните пари
Постапката почнала на 18 ноември 2025 година, кога Инбокс7 поднел барање за слободен пристап до информации од јавен карактер до Владата. Десет дена подоцна, на 28 ноември, барањето било доставено до Министерството за финансии и заведено под број 03-12352/1.
Според содржината пренесена во решенијата на Министерството и на Агенцијата, медиумот побарал „информации за вкупни и детални трошоци на сите министри“ за периодот од август 2024 до август 2025 година, но и за периодот од 2018 до 2024 година.
Барањето опфаќало четири категории: гориво, телефонски услуги, патни трошоци и репрезентација. Податоците требало да бидат прикажани за секој министер одделно, со месечна распределба на расходите.
Таквата распределба би овозможила споредување на трошоците меѓу министрите и следење на нивното движење низ времето. Без поединечни и месечни износи, вкупната сума не би покажала кој функционер колку потрошил и во кој период.
Целта на барањето била забележана и во решението со кое Министерството подоцна го отфрлило.
„Барателот наведе дека целта на барањето е да се обезбеди увид во јавните средства потрошени за потребите на министрите и да се напише анализа со цел транспарентност и отчетност пред граѓаните“, се наведува во документот.
Министерството, меѓутоа, ја насочило постапката кон прашањето дали лицето наведено како застапник на медиумот имало доставено уредно овластување.
Документот што ја запрел постапката
Во барањето, името на новинарот било наведено како застапник или полномошник на Инбокс7. Министерството утврдило дека не е приложено полномошно.
Во решението од 16 декември 2025 година навело дека барањето е непотполно и дека поради тоа не може да постапува по него. Се повикало на членот 17 од Законот за слободен пристап до информации од јавен карактер.
Според образложението, Министерството на 3 декември испратило електронско известување со кое побарало медиумот да го дополни барањето.
„Со барањето за дополнување се побара барателот да достави полномошно“, навело Министерството, додавајќи дека рокот за комплетирање бил три дена од приемот на известувањето.
Министерството потоа заклучило дека барателот не постапил во предвидениот рок.
„Во конкретниот случај, барателот не постапи согласно одредбите од член 17 од Законот за слободен пристап до информации од јавен карактер во законски утврдениот рок“, се наведува во решението.
Со таа одлука, потпишана од раководителката на одделението Ангелина Јакимовска, по овластување на министерот, барањето било отфрлено.
Отфрлањето било засновано на оцената дека барањето не е комплетирано. Во образложението Министерството не се произнело за конкретните износи, ниту за тоа кои од побараните податоци ги поседува.
За Инбокс7, спорно било и самото барање за полномошно и тврдењето дека медиумот пропуштил рок за кој бил известен.
„Не стигнало ниту кај нашиот медиум ниту кај застапникот“
Во жалбата датирана на 24 декември 2025 година, Инбокс7 навел дека известувањето од 3 декември не пристигнало на ниту една од двете адреси — на медиумот и на неговиот застапник.
„Сепак, тој е-маил, заради непознати причини за нас, не стигнало ниту кај нашиот медиум ниту кај застапникот“, се наведува во жалбата.
Ова тврдење го отворило прашањето што подоцна станало клучно за одлуката на Агенцијата: дали Министерството имало доказ дека барањето за дополнување било уредно доставено.
Рокот на кој се повикало Министерството бил поврзан со известувањето на барателот. Оттука, доказот за доставата бил важен за оцената дали медиумот навистина не постапил во оставениот рок.
Инбокс7 во жалбата изнел и пошироки приговори. Навел дека барањето ги содржело задолжителните елементи: јасно идентификуван барател, определени информации и назначен начин на доставување.
Медиумот тврдел дека законот не предвидува задолжително доставување полномошно во околностите што ги опишал, кога барателот е медиум, а застапникот е наведен и идентификуван. Тоа било правното гледиште на подносителот на жалбата; Агенцијата својата одлука за поништување ја образложила со недостигот од доказ за уредна достава.
„Дури и доколку Министерството сметало дека постои формален недостаток, истиот не е од суштинско значење за постапување по барањето“, навел Инбокс7.
Медиумот го поврзал приговорот со природата на информациите што ги барал – расходи направени со јавни средства од носители на јавни функции.
„Одбивањето на цело барање поради формален недостаток претставува непропорционално ограничување на правото на пристап до информации“, се наведува во жалбата.
Од Агенцијата побарал да го поништи решението и да го задолжи Министерството да постапи по барањето и да ги достави информациите.
Што утврдила Агенцијата
Во постапката по жалбата, Министерството останало на ставот дека барањето било непотполно и дека медиумот не го дополнил.
Според решението на Агенцијата, на 30 април 2026 година Министерството доставило одговор на жалба, датиран еден ден претходно. Во него повторило дека на 3 декември испратило барање за дополнување по електронска пошта, бидејќи новинарот не бил наведен како застапник или полномошник.
Министерството навело дека, откако барањето не било комплетирано во законскиот рок, донело решение за негово отфрлање.
На 19 мај Агенцијата ја уважила жалбата на Инбокс7, го поништила решението на Министерството и го вратила предметот на повторно постапување.
Во образложението утврдила дека списите не го поткрепуваат клучниот предуслов за отфрлањето — уредното доставување на известувањето.
„Агенцијата не најде докази со кои се потврдува дека Барањето за дополнување било уредно доставено и дека барателот бил навремено известен за истото“, се наведува во решението.
Агенцијата додала дека ниту Министерството доставило доказ за приемот на известувањето од 3 декември.
Таа не утврдила зошто електронската порака не била примена, ниту дали причината била техничка. Нејзиниот наод бил дека во предметот нема доказ за уредна достава и за навремено известување на барателот.
Тоа било доволно за да го поништи решението со кое Министерството ја запрело постапката поради недоставено полномошно.
Агенцијата му наложила на Министерството повторно да го разгледа барањето и да постапи согласно законот и нејзините укажувања. Одлуката требало да биде спроведена во рок од 15 дена од приемот, а Министерството требало да ја извести Агенцијата за преземеното.
Поништено решение, без непосредна наредба за трошоците
Одлуката била во корист на жалбата на Инбокс7, но не значела непосредно предавање на бараните податоци.
Агенцијата го вратила предметот пред Министерството. Не наложила со самото решение да бидат доставени конкретни табели за гориво, телефони, патувања и репрезентација.
Не утврдила ни дека полномошно воопшто не смее да биде побарано. Во образложението ја навела одредбата според која имателот на информации може да побара дополнување кога барањето е непотполно и поради тоа не може да постапува.
Но го потсетила Министерството и на неговите обврски кон јавноста.
Имателот на информации, навела Агенцијата, „е должен да ја информира јавноста со објавување на податоци од негова надлежност“.
Со тоа, во истото решение се нашле и процедуралното прашање за дополнување на барањето и обврската за објавување информации. Следниот чекор повторно зависел од постапувањето на Министерството.
Три дена, повторно
Во електронската порака од 2 јуни Министерството се вратило на недоставеното полномошно.
„Од Ваша страна до Министерството за финансии доставено е Барање за пристап до информации од јавен карактерер во кое е наведено дека лицето се јавува како Ваш застапник/полномошник“, напишала Тантуровска.
Потоа објаснила дека не е приложен документ од кој би се видело дека новинарот е овластен да презема дејствија во име и за сметка на барателот.
„Ве известуваме дека е потребно согласно член 17 од Законот за слободен пристап до информации од јавен карактер да доставите Полномошно“, се наведува во пораката.
По наведениот рок од три дена следувало предупредување:
„Во случај на недоставување ќе се применат законските основи од членот 17 од Законот за солободен пристап до информации од јавен карактер.“
Пораката покажува дека Министерството повторно побарало дополнување по поништувањето на првото решение. Самото повторно барање за полномошно не докажува непостапување по одлуката на Агенцијата, која го вратила предметот на повторно разгледување.
Но за новинарското барање тоа значело уште еден чекор пред евентуалното добивање на податоците. Наместо одговор за расходите, медиумот повторно добил рок за доставување документ за застапување.
Тука и завршува преписката со Министерството за да ги достави најосновните информации од јавен карактер, со кои граѓаните би биле информирани како нивните чувари на државната каса ги трошеле народните пари. Иако други министерства и генералниот секретаријат доставиле детални информации за трошоците, Министерството за финансии не прифати да открива колкави биле трошоците на министрите во опфатените периоди.
Во последната достапна порака повторно има рок од три дена. Одговорот на прашањето колку потрошиле министрите не е меѓу приложените документи.