Стејт департментот на САД во петокот издаде наредба за стопирање на сите тековни странски помошни проекти и замрзнување на новата помош, според допис што го доби Ројтерс. Овој чекор следи по наредбата на претседателот Доналд Трамп за 90-дневна пауза за да се утврди дали распределбата на помошта е усогласена со неговата надворешна политика.
Дописот, изработен од канцеларијата за странска помош на Стејт департментот и одобрен од државниот секретар Марко Рубио, наведува дека исклучоци се направени за воено финансирање на Израел и Египет. Други земји не се споменати.
Оваа одлука потенцијално ќе ги прекине милијардите долари на помош кои спасуваат животи. Во 2023 година, САД доделија 72 милијарди долари за странска помош, што ги прави најголемиот донатор во светот.
Дописот наведува дека, со моментално дејство, високите функционери „треба да обезбедат, до максимален степен дозволен со закон, да не се извршуваат нови обврски за странска помош“ додека Рубио не донесе одлука по завршувањето на ревизијата. За постојните проекти, веднаш треба да се издадат наредби за стопирање на работата.
„Ова е лудило,“ изјави Џереми Кониндајк, поранешен функционер на УСАИД и сегашен претседател на Refugees International. „Ако се спроведе како што е напишано, многу луѓе ќе умрат.“
Критичарите тврдат дека оваа одлука е незаконска и може да ја ослаби меѓународната позиција на САД. „Замрзнувањето на овие инвестиции ќе ги натера нашите партнери да бараат финансиска помош од наши конкуренти и противници,“ изјави извор од Конгресот кој сакаше да остане анонимен.
Според дописот, Рубио одобрил исклучок за итна хуманитарна помош за храна. Сепак, аналитичарите предупредуваат дека ова е само мал дел од хуманитарната помош, додека програмите за вакцинација, здравство и образование остануваат суспендирани.
Израел и Египет ќе продолжат да добиваат финансиска поддршка, односно 3,3 милијарди долари и 1,3 милијарди долари годишно. Дополнителна поддршка е планирана за други земји, вклучувајќи ги Украина, Грузија и Тајван, според претходно барање на Конгресот.
И на Балканот САД ги замрзна проектите
САД се активно вклучени во поддршката на земјите од Западен Балкан преку различни форми на помош и соработка. Иако точниот број на активни донации не е јавно достапен, САД обезбедуваат значителна поддршка во области како што се одбраната, економскиот развој, образованието и граѓанското општество.
На пример, во 2024 година, САД доделија 23 милиони долари воена помош на Црна Гора за зајакнување на нејзиниот одбранбен сектор. Дополнително, САД ја нагласуваат важноста на безбедноста и стабилноста на регионот, што беше потврдено од Мисијата на САД во НАТО.