Американскиот претседател Доналд Трамп во понеделник жестоко го критикуваше украинскиот претседател Володимир Зеленски поради неговото противење на идејата за „размена на територии“ како дел од можен договор за завршување на војната со Русија, во пресрет на средбата што оваа недела ќе ја одржи со рускиот претседател Владимир Путин.
Говорејќи на прес-конференција во Белата куќа, Трамп рече дека ја цени својата релација со Зеленски, но дека „многу, многу сериозно“ не се согласува со неговата позиција. „Ова е војна што никогаш немаше да се случи,“ изјави тој, повторувајќи дека украинскиот лидер е делумно одговорен за руската инвазија во 2022 година.
Трамп истакна дека бил изненаден што Зеленски бара уставно одобрување за било каков територијален договор. „Има дозвола да оди во војна и да убива, но му треба дозвола за размена на земја,“ рече тој, додавајќи дека таков договор би бил „за доброто на Украина“.
Зеленски, кој на 24 февруари 2022 година прогласи воена состојба со одобрување на парламентот, јавно изјави дека секоја промена на границите мора да биде одобрена на национален референдум, а не еднострано од него.
„Состанок за чувствување на пулсот“
Трамп ја опиша средбата закажана за петок во Алјаска со Путин како „состанок за чувствување на пулсот“ и изјави дека „во првите две минути“ ќе знае дали може да се постигне договор. „Ќе му кажам на Путин дека мора да ја заврши оваа војна,“ рече тој, додавајќи дека ако победел на изборите во 2020 година, Русија немало да изврши инвазија.
Тој изрази желба за „многу брз“ прекин на огнот и рече дека ќе работи и со европските лидери и со Зеленски, иако неговото присуство на состанокот сè уште е неизвесно.
Европа надвор од преговарачката маса
Средбата Трамп–Путин ќе се одржи без претставници од Европската унија и без земјата која е нападната. Ова предизвика загриженост во европските престолнини, особено поради можноста преговорите да вклучат територијални отстапки.
„Ова ќе биде театар,“ изјави поранешниот шеф на британското МНР, лорд Сајмон Мекдоналд, предупредувајќи на „неприфатливи“ барања од Кремљ. Шефицата на дипломатијата на ЕУ, Каја Калас, порача дека „агресорот не смее да биде награден за агресија“ и повика на безусловен прекин на огнот пред било каков договор.
Европа се обидува да го зачува единството во поддршката за Украина и истовремено да обезбеди поголемо влијание во процесот предводен од САД.
Форматот „еден на еден“ и стравувањата
Форматот „еден на еден“ меѓу Трамп и Путин бил предлог на Кремљ, кој Белата куќа го прифатила, што предизвикува дополнителна вознемиреност во Киев и во европските престолнини.
Германскиот канцелар Фридрих Мерц за среда закажа виртуелна средба меѓу европските лидери, Зеленски и Трамп, во обид да бидат консултирани за планот на САД. Но, аналитичари се сомневаат дека Европа ќе добие покана во последен момент за Алјаска.
Украинската црвена линија
Зеленски нагласи дека нема да прифати никакви територијални отстапки ниту замрзнување на конфликтот долж сегашната линија на фронтот, тврдејќи дека тоа нема да го запре руското воено ширење, туку само ќе го охрабри.
Нападите врз украинска територија продолжуваат, а европските претставници предупредуваат дека завршувањето на војната може да биде долготрајно. Средбата во Алјаска се гледа како важен момент, но не и гаранција за брзо решение.