Историските, културните и јазичните спорови меѓу Северна Македонија и Бугарија и понатаму го блокираат европскиот пат на земјата, и покрај повеќегодишните обиди за помирување и договори за добрососедски односи.
Главната пречка, според бугарските власти, е одбивањето на Северна Македонија да ги спроведе уставните измени предвидени со т.н. „француски предлог“ од 2022 година, со кој треба да се вклучи „бугарската заедница“ во Уставот како услов за напредок во преговорите со Европската унија.
Иако тогашната влада во Скопје го прифати предлогот, новиот премиер Христијан Мицкоски го оцени како „стратешка грешка“ што го загрозила европскиот курс на државата.
„Откако ќе заврши вториот круг од локалните избори, може да очекуваме поразумен пристап од нивна страна,“ изјави европратеникот Андреј Ковачев за „Euronews“, додавајќи дека единствената обврска на Скопје е уставно да ја признае бугарската заедница.
Мицкоски, пак, побара од Европскиот совет јасна потврда дека нема спор околу македонскиот идентитет, јазик и култура, предупредувајќи дека уставните измени нема да бидат изгласани без конкретни гаранции од Унијата и почитување на обврските од страна на Софија.
Бугарија, меѓутоа, и понатаму тврди дека македонскиот јазик е дијалект на бугарскиот, додека Северна Македонија инсистира дека е посебен и самостоен. Спорот се протега длабоко во заедничката, често болна историја на двата соседни народи.
Во 2018 година, со Преспанскиот договор беше решен спорот за името со Грција, но прашањето со Бугарија остана отворено и покрај договорот за пријателство од 2017 година и создавањето заедничка историска комисија.
Францускиот предлог од 2022 година, кој требаше да го одблокира процесот, ја врати дебатата во политички ровови.
„Сакаме нивно членство, но тие мора да ги исполнат преземените обврски,“ изјави Ковачев.
Меѓу двете земји, тензиите периодично ескалираат — од политички обвинувања до напади врз културни клубови. Во 2023 година, нападот врз секретарот на бугарскиот културен центар во Охрид ја разниша довербата во процесот на помирување.
И покрај тоа, многу граѓани и од двете страни на границата сè уште веруваат дека се „братски народи“.
„Сите сме за ЕУ, но не по секоја цена,“ рече Мицкоски во јулско интервју за телевизијата Канал 5, додавајќи дека „граѓаните се уморни од политички уцени и празни ветувања.“