Северна Македонија завршува уште една година со низа високо-профилни корупциски афери, за кои јавноста сè уште нема јасен епилог. Истрагите опфаќаат милионски злоупотреби во државни институции, од набавка на мазут за ТЕЦ Неготино до сомнителни тендери во Државната лотарија и злоупотреби во Службата за општи и заеднички работи (СОЗР), се вели во најновото истражување на Радио Слободна Европа.
Истрагата за набавката на мазут за потребите на ТЕЦ Неготино, која опфати 13 физички лица и една фирма, се води веќе подолг период. Обвинителството се сомнева дека државниот буџет бил оштетен за 167,5 милиони евра. Во процес се вклучени бизнисмени како Асмир Јахоски („Пуцко Петрол“) и Ратко Капушевски и Ерџан Сулкоски (сопственици на РКМ). Истрагата, која предвидува казни за злоупотреба на јавни набавки и перење пари, е во чекор на чекање на дополнителна документација од Министерството за внатрешни работи и стручна помош од државните факултети за анализа на примероците од мазут испратени на лабораториско вештачење во Србија.
„Јавниот обвинител очекува дека бараните податоци, документација и анализа од страна на МВР ќе бидат доставени до крајот на оваа година, по што ќе донесе одлука за понатамошниот тек на постапката“, соопшти Основното јавно обвинителство за гонење организиран криминал и корупција (ОЈО ГОКК).
Случаите поврзани со Државната лотарија ја отсликуваат сложеноста на корупциските афери. Еден од осомничените е Јахоски, кој склучил спорен договор за закуп на деловни простории вреден 2,6 милиони евра. Друг висок профил вклучува поранешниот прв вицепремиер Артан Груби, кој е на црната листа на САД и е во бегство. Истрагата против него е завршена, но судење не може да се спроведе додека не биде обезбедена екстрадиција, бидејќи делото носи казна над пет години затвор.
За поранешниот директор на СОЗР, Пеце Мирчевски, истрагата е завршена и во моментов одбраната врши увид во доказите. Мирчевски е осомничен за примање поткуп и проневери во службата, вклучувајќи злоупотреба на службени патувања и користење на државни ресурси за лични цели. Според обвинителството, Мирчевски, меѓу другото, не пријавил судир на интереси и се изземал од тендери каде неговата сопруга добивала корист.
Досегашниот државен обвинител, Љупчо Коцевски, поднесе оставка на 16 декември, еден ден пред Собранието да почне расправа за негово разрешување, обвинувајќи ја власта за политички мотивирани одлуки и непочитување на принципите на правната држава. Во меѓувреме, Советот на јавни обвинители назначи в.д. државна обвинителка Анита Тополова-Исајловска, која нема да може да биде на чело подолго од шест месеци, додека не биде избран нов постојан државен обвинител.
Аналитичарите предупредуваат дека овие истраги, иако завршени или во завршна фаза, остануваат без конкретен епилог поради институционални слабости и политички притисоци, оставајќи го правосудниот систем на тест пред јавноста и пред новата управа на Јавното обвинителство.
Во очекување на новиот државен обвинител, граѓаните и експертите следат дали високопрофилните афери за милионски корупциски злоупотреби ќе добијат судски епилог или ќе останат нерешени, со потенцијално влијание врз довербата во институциите.