Синтија Еванс, која има 100 години и некогаш пресретнувала германски пораки, за првпат јавно зборува за својата улога во Втората светска војна.
За време на војната, Еванс била распоредена во манастирот Чиксандс, близу Шефорд во Бедфордшир, каде дневно ги пренесувала пораките до прочуениот центар за дешифрирање Блечли Парк.
„Целата војна ние го нарекувавме Блечли Парк ‘Станица Икс’. Воопшто не знаев дека се вика Блечли Парк,“ изјави таа за новинарката од BBC Breakfast, Џејн МекКабин.
Откако го потпишала Законот за службени тајни, Синтија децении не открила ништо за своето минато – ни на нејзиното семејство – сè до 1970-тите.
Родена во Плимут во 1925 година, таа се приклучила на Кралското воено воздухопловство (RAF) на 17-годишна возраст затоа што, како што вели нејзината ќерка, ѝ се допаѓала униформата. Веднаш била вклучена во специјалните програми за разузнавачка обука.
„Мораше да учам сè за радиотелеграфијата, затоа што тогаш имавме пентодни и триодни ламби,“ раскажува Еванс.
„Ги учев Омoвиот закон, Фарадеевиот закон и правилата на Ленц. [Но] никогаш не ми беа потребни бидејќи сè беше Морзе – а јас бев добра во Морзеовиот код.“
По избиувањето на војната, била распоредена во Чиксандс, но не смеела да им каже дури ни на родители ѝ каде се наоѓа.
„Бевме сите заколнати на тајност. Ако кажеше барем збор за тоа што го работиш, одеше во затвор на RAF за остатокот од војната,“ вели таа.
Воената база Чиксандс била позната како „И-станица“ – место за пресретнување и евидентирање на шифрирани непријателски пораки.
Синтија ги поминувала деновите слушајќи германски пораки.
„Тоа се викаше ‘box cipher’. Беше составено од групи од пет букви, а јас имав голем блок бележник на кој пишуваше ‘Тајно’.“
Пораките потоа се праќале во Блечли Парк, околу 20 милји подалеку во Бакингемшир.
„Знаевме точно што прават [Германците] бидејќи Алан Тјуринг, нека му е лесна земјата, го проби нивниот код.“
По војната, Синтија се вратила во Плимут и работела како телефонска операторка во Поштата. Се омажила, имала две ќерки, а семејството подоцна живеело и во САД.
Како вдовица, со ќерките и внуката веќе преселени во Манчестер, и самата се преселила таму во 2018 година.
Оваа година, во јуни, го прославила 100-тиот роденден со забава на која присуствувале пријатели и роднини од цела Британија и од странство.
Од GCHQ ја добила и комеморативната значка „1919–2019“, а се сретнала и со градоначалникот на Манчестер, Енди Бърнхам, кој ѝ се заблагодарил за нејзината служба.
Нејзините сеќавања од воениот период не избледеле ни по 80 години.
„Сè уште знаете Морзеов код?“ ја прашала новинарката.
„Да, знам,“ одговорила Синтија.
„Можам да ти го кажам и името Џејн. Точка, црта, црта, црта, кратка точка, црта-точка, точка-точка. Тоа е ‘Jane’.“