Американскиот претседател Доналд Трамп во вторникот одби да каже колку далеку е подготвен да оди за да ја преземе контролата врз Гренланд, продлабочувајќи ја загриженоста кај европските сојузници и во рамки на НАТО.
„Ќе дознаете“, изјави Трамп кусо на прес-конференција во Белата куќа, одговарајќи на прашање за можните чекори на САД, пред да премине на следното прашање.
Трамп не понуди ниту уверувања за својата посветеност на стабилноста на трансатлантската алијанса, додека повторно тврдеше дека САД се клучниот столб на НАТО и дека Алијансата е „силна онолку колку што САД ѝ дозволуваат да биде“.
„Ја направив многу подобра, многу посилна. НАТО денес е многу посилен“, рече Трамп. „Кога дојдов, НАТО беше слаб… Сакале или не, тој е силен онолку колку што сме ние. Без нас, НАТО не е многу силен.“
Запрашан дали би го прифатил распадот на НАТО како цена за преземање на Гренланд, автономна територија на Данска, Трамп рече дека верува оти исходот, каков и да биде, ќе биде добар за Алијансата.
„Мислам дека ќе најдеме решение каде што НАТО ќе биде многу задоволен, а и ние ќе бидеме многу задоволни. Но, ни е потребен од безбедносни причини – за националната, па дури и за светската безбедност“, додаде тој.
Острите изјави на Трамп дојдоа неколку часа пред неговото заминување од Вашингтон за Светскиот економски форум во Давос, каде што треба да се сретне со светски лидери.
Претходно во вторникот, Трамп објави на платформата Truth Social дека имал „добар телефонски разговор“ со генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, за Гренланд. Подоцна, во интервју за телевизијата NewsNation, тој ги отфрли повиците од францускиот претседател Емануел Макрон и други европски лидери ЕУ да возврати на американските царини со т.н. „трговска базука“.
„Што и да направат со нас, јас само ќе возвратам“, рече Трамп. „Но, не гледаме кон тоа. Веројатно ќе можеме да најдеме решение, можеби дури и во следните неколку дена во Давос.“
За време на речиси двочасовниот настап, Трамп ги истакна, како што соопшти Белата куќа, 365-те достигнувања од првата година од неговиот втор мандат, но и повторно се наврати на тврдења за изборите во 2020 и 2024 година.
Тој изјави и дека требало да ја добие Нобеловата награда за мир, оценувајќи дека неговото недобивање е одговорност на Норвешка.
„Никој да не ве лаже дека Норвешка нема влијание. Тоа е таму. Норвешка ги влече конците“, рече Трамп.
Нобеловата награда за мир ја доделува независен комитет, но Трамп претходно, во писмо до норвешкиот премиер Јонас Гар Сторе, ги поврза своите намери за Гренланд со фактот што не ја добил наградата.
Опциите за администрацијата на Трамп за преземање на Гренланд се сметаат за ограничени – од обид за купување од Данска, преку наметнување референдум за данското управување, до употреба на воена сила.
Во текот на викендот, Трамп ги вознемири сојузниците во НАТО откако се закани со царини за европските членки кои се спротивставуваат на неговите амбиции за Гренланд, што предизвика реакции од лидерите на ЕУ и нови тензии во рамки на Алијансата.
Врховниот суд на САД во меѓувреме ја разгледува законитоста на користењето царини како инструмент во надворешната политика, што би можело да влијае врз способноста на Трамп да ги користи како притисок врз Европа.
Запрашан што би направил доколку судот пресуди против него, Трамп рече дека ќе мора да користи „нешто друго“, додавајќи дека сегашниот пристап е „најдобар, најсилен, најбрз и наједноставен“.