Македонскиот премиер Христијан Мицкоски во вторникот изјави дека побарал телефонски разговор со претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, со цел да се најде решение за проблемот со превозниците од Северна Македонија и од земјите од Западен Балкан, кои од понеделникот ги блокираат граничните премини во знак на протест против правилата на Европската унија за престој во шенген-зоната.
Протестите се насочени против примената на системот за електронска евиденција на влез и излез од ЕУ, кој, според транспортерите, практично го ограничува нивното право на работа со строго спроведување на правилото 90/180 дена, што предизвикува сериозни оперативни и економски последици за транспортниот сектор.
„Очекувам ова прашање да се реши. Вчера побарав телефонски разговор со претседателката на Европската комисија, но таа моментално е на службено патување во Индија. Очекувам во наредните денови да се слушнеме и повторно да ја отвориме оваа тема, заедно со колегите од регионот“, изјави Мицкоски пред новинарите при работна посета на скопската општина Гази Баба.
Тој нагласи дека разговорите со Европската комисија за ова прашање траат уште од септември минатата година и дека за комуникацијата со Брисел е задолжен министерот за надворешни работи и надворешна трговија, Тимчо Муцунски.
„Европската унија има свој шенген-механизам до кој се држи, но ние бараме варијанта како да им излеземе во пресрет на транспортерите, без да се нарушат европските правила“, рече Мицкоски.
Блокадите на граничните премини од страна на превозниците предизвикаа сериозни застои во прекуграничниот сообраќај, особено на главните транспортни коридори што ја поврзуваат Северна Македонија со Србија, Косово, Албанија и Грција. Транспортните компании предупредија дека доколку не се постигне брзо решение, штетите за извозот, снабдувањето и економијата ќе продолжат да растат.
Превозниците тврдат дека строгата примена на правилото 90/180 дена, во комбинација со електронскиот систем за евиденција, создава административни и логистички бариери за професионалните возачи, кои често мораат да престојуваат подолго во ЕУ поради природата на работата, вклучително и долги релации, чекања на граници и царински процедури.
Регионалните здруженија на транспортери бараат воведување посебен режим за професионалните возачи, кој би овозможил флексибилност без да се нарушат безбедносните и миграциските правила на Унијата.
Европската комисија засега не соопшти дали ќе предложи измени на постојната регулатива, но официјални лица во Брисел претходно изјавија дека внимателно ги следат реакциите од земјите партнери и дека се отворени за технички разговори.
Прашањето дополнително ја отвора пошироката дебата за практичните последици од усогласувањето на земјите од Западен Балкан со правилата на ЕУ, во контекст на нивните аспирации за членство и постепена интеграција во европскиот пазар.
Северна Македонија, која формално ги започна преговорите за членство во 2022 година, настојува да ги интензивира политичките и економските врски со Унијата, но често се соочува со предизвици при усогласувањето на европските регулативи со реалностите на домашниот пазар и регионалната економија.