Франција и Германија претставија различни стратегии за иднината на Европа на Минхенската безбедносна конференција, додека американскиот државен секретар Марко Рубио повика на создавање „нов западен век“, сигнализирајќи продлабочување на дебатата за улогата на Европа во променливиот глобален поредок.
Конференцијата, која традиционално служи како главен форум за трансатлантските односи, оваа година се одржува во атмосфера на зголемени тензии меѓу европските сојузници и администрацијата на американскиот претседател Доналд Трамп.
Европа меѓу автономија и сојузништво
Францускиот претседател Емануел Макрон ги повика европските држави да покажат поголема самодоверба и стратешка независност, нагласувајќи дека континентот мора да ги брани сопствените вредности во услови на повторени критики од Вашингтон.
Макрон изјави дека Европа треба „да се гордее со себе“ и да стане геополитички актер способен самостојно да делува во сферата на одбраната, технологијата и економијата.
Неговата визија се темели на концептот на европски суверенитет – идеја што добива поддршка по руската инвазија врз Украина и по растечките сомнежи околу долгорочната американска безбедносна гаранција.
Германски баланс: Европа силна, но со Америка
Германскиот канцелар Фридрих Мерц, пак, понуди поумерена позиција, нагласувајќи дека трансатлантското партнерство останува незаменливо и покрај разликите.
Тој предупреди дека глобалниот поредок заснован на правила се распаѓа, но истовремено повика на обновување на довербата меѓу Европа и САД.
„Нашата цел не е оддалечување од Америка, туку обновување на партнерството,“ порача Мерц.
Неговата позиција ја одразува германската традиционална политика – зајакнување на европските капацитети без нарушување на НАТО како основа на европската безбедност.
Вашингтон зборува за нова западна ера
Во меѓувреме, американскиот државен секретар Марко Рубио ја претстави визијата на администрацијата на Трамп за обновување на западната моќ преку економска реиндустријализација и построга миграциска политика.
Тој предупреди дека Западот се соочува со „масовна миграција“ и индустриско слабеење, аргументирајќи дека сојузниците мора да ја обноват економската и културната кохезија.
Иако неговиот тон беше помек од претходните американски настапи, европските дипломати велат дека суштинските разлики остануваат.
Симболика на свет „под уривање“
Организаторите на конференцијата годинава избраа симбол – уривачка топка – како метафора за светскиот поредок кој се менува под притисок на геополитичките конфликти, трговските спорови и новите безбедносни ризици.
Настанот се одржува една година по контроверзниот говор на американскиот потпретседател Џеј Ди Венс, кој ја критикуваше Европа за прашања поврзани со миграцијата и слободата на говор.
Европа бара нова улога
Аналитичарите велат дека разликите меѓу Париз и Берлин не претставуваат раскол, туку различни патишта кон истата цел – посилна Европа во свет каде американското лидерство повеќе не се смета за сигурно.
Додека Франција турка кон стратегиска автономија, Германија настојува да ја зачува рамнотежата меѓу европската самостојност и трансатлантската зависност.
Исходот од оваа дебата, според дипломати присутни во Минхен, може да ја дефинира безбедносната архитектура на Европа во следната деценија.