Претседателот на Соединетите Американски Држави, Доналд Трамп, најави воведување нова глобална царина од 10% за увоз, неколку часа откако Врховниот суд на САД пресуди дека ја пречекорил својата надлежност со претходните широки царински мерки.
Со одлука донесена со мнозинство 6-3, судот оцени дека Трамп не може еднострано да воведува сеопфатни царини користејќи закон наменет за вонредни состојби, нагласувајќи дека за такви даночни мерки е потребно одобрение од Конгресот на САД.
Трамп ја нарече пресудата „длабоко разочарувачка“ и најави дека неговата администрација ќе бара други правни основи за повторно воведување на царините.
„Ќе продолжиме да ги штитиме американските работници и индустријата,“ изјави Трамп пред новинарите во Белата куќа.
НОВА МЕРКА ПРЕКУ ДРУГ ЗАКОН
Администрацијата планира да ја искористи одредбата позната како „Section 122“ од Трговскиот закон од 1974 година, која му дозволува на претседателот привремено да воведе царини до 15% во период од 150 дена, по што е потребна интервенција на Конгресот.
Американски претставник изјави дека новата царина од 10% би се применувала глобално, вклучително и за земји кои претходно склучија трговски договори со Вашингтон за намалување на давачките.
ЕКОНОМСКИ И ПОЛИТИЧКИ ПОСЛЕДИЦИ
Одлуката на судот се однесува на таканаречените „Liberation Day“ царини – основна давачка од 10% за речиси сите трговски партнери, со повисоки стапки за одредени држави и производи. Судот не ги оспори поединечните царини воведени преку други законски механизми.
Трамп долго време тврдеше дека царините го зајакнуваат домашното производство, но деловната заедница предупредува дека трошоците најчесто се префрлаат врз потрошувачите.
Американскиот министер за финансии Скот Бесент изјави дека прашањето за евентуално враќање на веќе наплатените царини може да трае „со месеци или години“, додавајќи дека приходите од новите мерки би можеле да останат на слично ниво.
НЕИЗВЕСНОСТ ЗА БИЗНИСОТ И ПАЗАРИТЕ
Компаниите, кои досега платија милијарди долари дополнителни давачки, се подготвуваат за долги правни постапки околу можните рефундации. Економистите предупредуваат дека административната и правната сложеност може да ги обесхрабри помалите фирми да бараат поврат на средствата.
Потпретседателот Џеј Ди Венс ја критикуваше судската одлука, оценувајќи дека таа ќе ја ограничи способноста на администрацијата да ја заштити американската индустрија.
ПОШИРОКО ВЛИЈАНИЕ ВРЗ ТРГОВСКАТА ПОЛИТИКА
Пресудата се смета за значаен удар врз една од клучните алатки на Трамп во надворешната и трговската политика, бидејќи царините беа користени не само за економски цели, туку и како средство за притисок во преговорите со сојузници и конкуренти.
Иако финансиските пазари реагираа умерено позитивно по одлуката, аналитичарите предупредуваат дека најавените нови мерки отвораат нов циклус на неизвесност во глобалната трговија.