Во Европската унија се засилува дебатата за назначување специјален претставник за односите со Русија, во обид блокот да ја зајакне својата дипломатска улога во напорите за ставање крај на војната во Украина, јави Дојче Веле.
Загриженоста во европските престолнини расте поради отсуството на ЕУ од неодамнешните мировни разговори меѓу Русија и Украина, вклучително и последната рунда во Абу Даби, која беше посредувана од САД без директно учество на Унијата.
Во најголемиот дел од војната, пристапот на ЕУ кон Москва се темелеше на економски санкции и воена поддршка за Киев, додека САД и Турција беа во првите редови на дипломатските иницијативи. Назначувањето координиран пратеник на ЕУ кој би разговарал директно со рускиот претседател Владимир Путин би претставувало тактичка промена во европската стратегија.
Елина Рибакова, економистка и експерт за јавна политика, изјави дека европското учество е клучно за да се избегне потиснување на регионалните интереси.
„Без Европа, веќе би можеле да видиме некаков ‘мир’ во кој Русија, со помош на САД, би ја принудила Украина да направи отстапки“, рече таа, додавајќи дека таквиот исход би го поткопал украинскиот суверенитет и би ги изложил другите земји во Источна Европа на тврдењата на Москва за „сфера на влијание“.
Сепак, таа оцени дека евентуалниот ангажман на ЕУ кон Москва во првичната фаза би имал претежно симболичен карактер, но може да донесе конкретни резултати на подолг рок.
Внатрешни поделби
Дипломатските напори на ЕУ се дополнително комплицирани од различните ставови меѓу земјите членки. Францускиот претседател Емануел Макрон се залага за одржување комуникациски канали со Москва, додека Германија зазема повнимателен пристап.
Германскиот канцелар Фридрих Мерц, говорејќи на Минхенската безбедносна конференција, изјави дека Берлин е подготвен за разговори, но само доколку Москва покаже вистинска подготвеност за прекин на огнот и мировен план.
Земјите од Источна Европа предупредуваат дека предвремените отстапки би можеле да ја охрабрат Русија, додека Унгарија и Словачка остануваат енергетски зависни од руските испораки и покрај војната.
Рибакова смета дека несогласувањата не мора да ја ослабнат ЕУ. „Во идеален свет би имале целосно обединета ЕУ, но не живееме во идеален свет“, рече таа, додавајќи дека различни „клубови“ на земји со заеднички интереси можат да делуваат како флексибилни коалиции кога е тешко да се постигне едногласност.
Кристи Раик од Меѓународниот центар за одбрана и безбедност изјави дека Унијата најпрво треба јасно да ги дефинира своите цели пред да назначи специјален пратеник и да започне директни разговори со Москва.
Санкции и следни чекори
Во меѓувреме, ЕУ се подготвува за својот 20-ти пакет санкции против Русија по повод четвртата годишнина од инвазијата врз Украина. Новите мерки ќе опфатат енергетика, трговија и финансиски услуги.
Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, изјави дека приходите на Русија од енергија се намалиле за 24% во 2025 година.
„Нашите санкции функционираат и ќе продолжиме да ги применуваме сè додека Русија не се вклучи во сериозни преговори со Украина за праведен и одржлив мир“, рече таа.
Дебатата за дипломатски ангажман со Москва, во комбинација со новите санкции, ја отсликува пошироката дилема во ЕУ – како да се балансира притисокот врз Кремљ со потребата блокот да има поактивна улога во евентуалниот мировен процес.