Економијата на Северна Македонија бележи солиден раст и пад на инфлацијата, но зголемените цени на енергијата и домашните фискални ризици претставуваат закана за економските перспективи, соопшти Меѓународниот монетарен фонд по завршувањето на редовната мисија.
ММФ наведе дека економскиот раст се забрзал на 3,5% во 2025 година, над потенцијалот, поттикнат од инвестиции поврзани со градежништвото и силна приватна потрошувачка, поддржана од раст на платите и кредитите. Инфлацијата, пак, се намалила од 4,8% во јули 2025 на 2,9% во февруари 2026, иако цените на храната остануваат покачени.
Буџетскиот дефицит за 2025 година останал на целното ниво од 4% од БДП, додека јавниот долг се задржал околу 60% од БДП. Сепак, тековната сметка се влошила на 4,4% од БДП, главно поради пад на приватните трансфери.
ММФ предупреди дека растот на реалните плати, без соодветен раст на продуктивноста, ја намалува конкурентноста на економијата.
Енергетски шок и забавување на растот
Фондот очекува економскиот раст да забави на 3,1% во 2026 година, додека инфлацијата повторно да порасне на околу 4,5%, како последица на повисоките глобални цени на нафтата поврзани со конфликтот на Блискиот Исток.
Властите веќе презедоа мерки, вклучително и намалување на ДДВ за горивата и користење на државни резерви, за да ги ублажат ефектите врз цените на електричната енергија.
Сепак, повисокиот увоз на енергија се очекува да го зголеми дефицитот на тековната сметка на околу 5% од БДП во 2026 година.
Ризиците остануваат насочени надолу, особено во случај на продолжување на конфликтот на Блискиот Исток и послаб раст во Европската унија.
Фискални предизвици и препораки
ММФ го поздрави планот на владата да го намали буџетскиот дефицит на 3,5% од БДП во 2026 година, но предупреди дека без конкретни мерки за зголемување на приходите, дефицитот може да достигне 4,2%.
Фондот препорачува построга контрола на тековните трошоци, особено за плати и пензии, како и постепено укинување на намалениот ДДВ за горивата.
Поддршката за домаќинствата треба да биде таргетирана, наместо преку општи субвенции, кои се оценети како неефикасни и регресивни.
На среден рок, ММФ препорачува намалување на јавниот долг под 45% од БДП до 2035 година, што би барало дефицит од околу 2% до 2030 година.
Монетарна политика и банкарски сектор
Фондот оцени дека е потребно дополнително затегнување на монетарната политика за да се контролира инфлацијата, вклучително и зголемување на каматните стапки.
Банкарскиот сектор останува стабилен, добро капитализиран и ликвиден, но ММФ предупреди на зголемени ризици од кредитирањето поврзано со недвижности, поради растот на цените на становите.
Структурни реформи клучни за раст
ММФ нагласи дека структурните реформи се клучни за зголемување на продуктивноста и приближување кон стандардите на Европската унија.
Приоритети се подобрување на владеењето на правото, борбата против корупцијата, реформи на пазарот на труд и подобрување на управувањето со државните претпријатија.
Во енергетскиот сектор, Фондот препорачува постепено зголемување на тарифите кон ниво на покривање на трошоците и поголеми инвестиции во обновливи извори и инфраструктура.
ММФ заклучи дека со кредибилни реформи, земјата може значително да ги подобри економските перспективи на среден рок, но предупреди дека одложувањата би можеле да ја намалат довербата на пазарите и да го забават растот.