Поразот на унгарскиот премиер Виктор Орбан по 16 години власт претставува удар за деснопопулистичките движења во Европа и за политичките сојузници на американскиот претседател Доналд Трамп, но истовремено испраќа и неочекувана порака до неговите противници, пишува Политико во најновата анализа.
Победата на Петер Маѓар и неговата партија Тиса се смета за пресврт што ја потврдува растечката моќ на нов тип политички актери – реформатори кои рушат постоечки партиски структури и создаваат нови политички движења од нула.
Изборниот исход во Унгарија се оценува како неуспех за таканаречената „нелиберална демократија“ што ја промовираше Орбан, модел кој беше поддржан и од Трамп и неговата администрација. Американскиот потпретседател дури и активно учествуваше во кампањата на Орбан во завршницата од изборите.
Сепак, аналитичарите оценуваат дека најсилната поука од Будимпешта не е за републиканците, туку за демократските политички структури во САД и пошироко.
Маѓар, поранешен сојузник на Орбан, успеа за кратко време да изгради нова политичка платформа, привлекувајќи гласачи од различни идеолошки профили и незадоволни делови од електоратот. Неговата победа се вклопува во поширок глобален тренд на политички „инсајдери“ кои стануваат „аутсајдери“ и ја освојуваат власта преку директен судир со системот.
Слични примери се забележуваат во повеќе земји, каде нови или трансформирани политички фигури успеваат да ги надминат традиционалните партии и да ја редефинираат политичката сцена.
Во САД, пак, ваквиот модел досега најуспешно го искористи самиот Трамп, кој ја трансформираше Републиканската партија одвнатре, оттурнувајќи ја традиционалната елита и градејќи нов политички идентитет.
За разлика од тоа, критичарите велат дека демократите во последната деценија се потпирале на поформален и контролиран пристап, со избор на кандидати преку внатрешни консензуси, наместо преку отворена конкуренција и радикални политички идеи.
Аналитичарите оценуваат дека во време на глобални политички турбуленции, ваквиот пристап се покажува како недоволен за привлекување на поширок електорат.
Според нив, успехот на Маѓар, како и на други лидери ширум светот, покажува дека гласачите сè повеќе се насочуваат кон кандидати кои нудат јасен прекин со постоечкиот систем, дури и по цена на политичка нестабилност.
Заклучокот што се наметнува е дека идните политички лидери – и во Европа и во САД – сè помалку ќе бидат производ на класичните партиски структури, а сè повеќе резултат на конфронтација со нив.