Две резолуции, едната од опозицискиот СДСМ и другата најавена од премиерот Христијан Мицкоски, ја отвораат новата политичка битка околу евроинтеграциите на Северна Македонија. Во фокусот повторно се прашањата за уставните измени и идентитетските теми, кои остануваат најспорни во односите со Софија и во домашната политика.
Опозициските социјалдемократи, предводени од Венко Филипче, побараа национален консензус околу резолуција со која би се дефинирале „црвените линии“ – непреговарање за јазикот, идентитетот, историјата и културата. Документот содржи временска рамка Собранието да ги усвои уставните измени до 10 февруари 2026, при што вметнувањето на Бугарите во Уставот се третира како последна пречка на патот кон членство во ЕУ.
„Ова се нашите црвени линии. Со консензус никој нема да може да не запре,“ рече Филипче, нагласувајќи дека прашањата со Бугарија треба да се решаваат билатерално, без нови услови на европската маса.
Мицкоски: „Вистинска“ резолуција по изборите
Премиерот Мицкоски ја отфрли иницијативата на СДСМ, оценувајќи ја како документ со „фалсификати“ и најави сопствена, „вистинска резолуција“ по изборите. Според него, македонските национални интереси не може да се заштитат со текст во кој, како што тврди, погрешно е претставена историјата на македонскиот јазик и евроинтегративниот процес.
„Ќе ја искористиме оваа резолуција како подлога, но вистинска македонска резолуција ќе направиме ние, која ќе ги брани националните интереси,“ рече Мицкоски.
Претседателката со предупредување од ОН
Претседателката Гордана Сиљановска Давкова на 80-тата сесија на Генералното собрание на ОН оцени дека македонското пристапување кон ЕУ е блокирано од „субјективни, националистички причини“, а не од копенхашките критериуми. Таа предупреди дека условувањето со нови уставни измени повторно ги отвора историските и идентитетските прашања.
„Уставот е внатрешно прашање на секоја држава. Ниту сосед, ниту ЕУ може да биде предлагач на амандмани,“ рече таа, додавајќи дека замрзнатата интеграција носи и безбедносни ризици за регионот.
Софија останува на своите позиции
Бугарскиот министер за надворешни работи Георг Георгиев изјави дека Софија нема да прифати никакви дејствија од Скопје насочени кон „заобиколување или поткопување“ на европскиот консензус. На состанок во формат Б4 (Бугарија, Грција, Романија, Хрватска), тој повтори дека почитувањето на правата на малцинствата и добрососедските односи остануваат клучен услов за проширувањето.
Политички импликации и ризици
Аналитичарите предупредуваат дека натпреварот меѓу власта и опозицијата за дефинирање на „вистинска“ резолуција може да ја пролонгира уставната агенда и да ја продлабочи поделбата во јавноста.
„Ако Собранието не успее да усвои уставни измени до февруари 2026, ризикот е Европската комисија и земјите членки да го замрзнат процесот и Северна Македонија да остане во чекалницата без датум за ново поглавје,“ вели еден дипломат од ЕУ во Скопје.
Со рокот за уставни измени веќе поставен, ризикот е уште една година да се загуби во политички маневри наместо во конкретен напредок кон ЕУ. Додека Брисел инсистира на правно затворање на билатералните спорови, македонската политичка сцена повторно ги претвора идентитетските теми во центар на предизборната реторика – создавајќи впечаток дека патот до Унијата повеќе зависи од домашниот консензус отколку од европските критериуми.