Унгарскиот опозициски лидер Петер Маѓар, кој некогаш бил инспириран од Виктор Орбан, го собори долгогодишниот премиер на избори што донесоа рекордна излезност и се очекува да предизвикаат политички потреси во Европа и пошироко.
Маѓар, лидер на централно-десничарската и проевропска партија Тиса, ја победи националистичката партија Фидес на Орбан на парламентарните избори, при што делумните резултати покажуваат дека Тиса ќе освои 137 места, односно двотретинско мнозинство во парламентот со 199 пратеници.
Како дете, Маѓар држел фотографија од Орбан на ѕидот во својата соба, инспириран од првите демократски избори во Унгарија во 1990 година. Орбан тогаш бил млад адвокат и симбол на антикомунистичкото движење, особено по неговиот јавен повик во 1989 година за повлекување на советските трупи од земјата.
„Имаше еден бран на енергија околу промената на режимот што ме понесе како дете“, изјави Маѓар во подкаст минатата година.
Децении подоцна, тој стана човекот што ја прекина 16-годишната власт на Орбан, во избори кои аналитичарите ги оценуваат како удар за популистичката десница во Европа и за сојузниците на Орбан, вклучително и рускиот претседател Владимир Путин и американскиот претседател Доналд Трамп.
Маѓар се појави на политичката сцена пред само две години, откако неговата поранешна сопруга, тогашната министерка за правда Јудит Варга, поднесе оставка по контроверзниот случај со помилување поврзан со злоупотреба, што предизвика јавен гнев.
По тоа, Маѓар се дистанцираше од владејачката партија и ја обвини за корупција и пропаганда, наведувајќи дека се разочарал од Фидес.
Неговата новоформирана партија Тиса брзо доби поддршка, освојувајќи 30% на европските избори во јуни 2024 година, завршувајќи веднаш зад Фидес и оставајќи ја другата опозиција далеку зад себе.
Поразот на Орбан има значајни импликации не само за Унгарија, туку и за Европа. Во текот на своето владеење од 2010 година, Орбан промовираше концепт на „нелиберална демократија“, ограничувајќи ги медиумските слободи, активностите на невладините организации и независноста на судството.
Тој одржуваше блиски односи со Москва и Вашингтон, но често влегуваше во конфликти со Европската унија, која замрзна милијарди евра средства поради загриженост за демократските стандарди во земјата.
За разлика од него, Маѓар најави враќање кон западната ориентација, прекин на зависноста од руска енергија до 2035 година и деблокирање на замрзнатите европски фондови, што би можело да помогне во закрепнувањето на економијата.
„Првиот ден мора да донесеме антикорупциски мерки и да поднесеме апликација за приклучување кон Европското јавно обвинителство“, изјави Маѓар по гласањето.
Во кампањата, тој внимателно балансираше меѓу реформите и задржувањето на поддршката од конзервативните гласачи. Не ја отфрла можноста Украина еден ден да стане членка на ЕУ, но не поддржува забрзано членство, а како и Фидес, се противи на мигрантските квоти и поддржува задржување на граничната ограда.
Аналитичарите оценуваат дека односите меѓу Будимпешта и Брисел би можеле да се подобрат по изборите, особено по ветото на Орбан за пакет од 90 милијарди евра помош за Украина.
„Орбан ја изгуби вербата во сегашната форма на европската интеграција и водеше политика на блокади“, рече геополитички аналитичар, додавајќи дека Тиса има попрагматичен пристап.
Маѓар водеше кампања на терен, посетувајќи рурални средини традиционално наклонети кон Фидес, користејќи национални симболи и патриотска реторика, слично на Орбан.
Неговата брза политичка еволуција беше поддржана од јасни пораки и активно користење на социјалните мрежи, што придонесе за неговиот подем.
„Многумина се охрабрени од приказната за човек кој целосно се судрил со системот и нема враќање назад“, рече истражувач од академска институција.
Роден во 1981 година во семејство на правници, Маѓар студирал право и работел во дипломатската служба на Унгарија во Брисел, а подоцна и во државна банка и агенција за студентски кредити.
Тој има три сина од бракот со Варга, од која се разведе во 2023 година, и се опишува како религиозен човек кој ужива во готвење и играње фудбал.
Запрашан како се променил од влегувањето во политиката, Маѓар одговори: „Сега бројам до десет“.