Европските држави се обидуваат да создадат механизми за заштита на НАТО од политичките пресврти и непредвидливите потези на американскиот претседател Доналд Трамп, по серијата контрадикторни пораки од Вашингтон околу распоредувањето американски трупи во Полска.
Темата доминираше на форумот ГЛОБСЕК во Прага, каде европските лидери и министри отворено зборуваа за потребата Европа да стане поавтономна во одбраната, но без целосно да се оттурне од САД.
Полскиот министер за надворешни работи Радослав Сикорски се обиде да ја смири ситуацијата, оценувајќи дека станува збор за „недоразбирања“ и „мал застој“ во односите со Вашингтон.
Сепак, според дипломатска депеша до која дошол Политико, променливите пораки од американската администрација предизвикале „голем политички и психолошки шок“ во Полска.
Кризата почна откако американскиот министер за одбрана Пит Хегсет неочекувано го стопираше распоредувањето на 4.000 американски војници во Полска. Подоцна Доналд Трамп преку Truth Social најави дека САД сепак ќе испратат дополнителни 5.000 војници.
Чешкиот претседател Петр Павел изјави дека проблемот не е само во повлекувањето на трупите, туку во недостигот на координација и информации кон сојузниците.
„Сојузниците порано беа информирани за вакви промени. Овојпат сè изгледаше како да е објавено без координација со НАТО“, рече Павел.
Дури и советниците на полскиот претседател Карол Навроцки, кој важи за близок до движењето МАГА, признаа дека биле збунети од брзите промени во американските ставови.
Марчин Пжидач, државен секретар во кабинетот на Навроцки, ја нарече комуникацијата од Вашингтон „хаотична“, потсетувајќи дека Полска е меѓу најголемите потрошувачи за одбрана во НАТО.
Полска со години се обидува да ја задржи американската поддршка преку големи инвестиции во одбраната, купување американско оружје и избегнување критики кон политиките на Трамп, вклучително и војната со Иран.
Но, според европските претставници, ни тоа повеќе не гарантира стабилност во односите со Вашингтон.
Германскиот министер за надворешни работи Јохан Вадефул изјави дека Германија работи со партнерите на создавање „нова и силна европска одбранбена способност“, имајќи предвид дека САД сè повеќе се фокусираат на Кина и Индо-Пацификот.
Во исто време, дел од европските држави предупредуваат дека Европа не смее целосно да се откаже од американското оружје.
Шведскиот министер за одбрана Пол Јонсон изјави дека приоритет е оружјето што побрзо да стигне до армиите, без разлика дали е произведено во Европа, САД или Азија.
Романската министерка за надворешни работи Оана Цоиу изјави дека Букурешт сака паралелно да ја развива домашната воена индустрија и да ја зачува блиската соработка со САД.
Според аналитичарите, главната дилема пред самитот на НАТО во Анкара ќе биде дали Европа ќе продолжи да се потпира на американската воена моќ или ќе започне постепено да гради посамостоен одбранбен систем.