Дел од професорите од уметничките факултети при Универзитет „Св. Кирил и Методиј“ (УКИМ) предупредија дека предложените измени во Законот за високото образование може да ја нарушат универзитетската автономија, додека владата вели дека реформите се неопходни за подобрување на квалитетот и отчетноста во системот.
Реакциите следуваат по серијата јавни расправи организирани од Министерство за образование и наука, каде академската заедница, претставници на универзитетите и државните институции дебатираа за содржината на предлог-законот.
Дебата за автономијата и специфичностите на уметничкото образование
Професори од факултетите од областа на уметноста, вклучително и Факултет за драмски уметности – Скопје, изразија загриженост дека унифицираните законски решенија не ја земаат предвид специфичната природа на уметничкото образование, кое, според нив, бара пофлексибилни критериуми за евалуација, напредување и организација на наставата.
„Не станува збор за отпор кон реформи, туку за заштита на принципот на автономија и на особеностите на уметничките дисциплини,“ изјавија дел од професорите на јавните дебати, додавајќи дека предложените механизми за контрола и мерење на резултатите се „премногу административни“ за области што се темелат на креативна работа и индивидуален развој.
Универзитетските претставници побараа поголема вклученост на академската заедница во финалното обликување на текстот на законот.
Влада: Реформите се насочени кон квалитет и отчетност
Министерката за образование Весна Јаневска изјави дека министерството не ја гледа академската заедница како „спротивставена страна“, туку како партнер во реформскиот процес.
„Целта е да се создаде систем што ќе продуцира стручни и конкурентни кадри, а државата има обврска да бара отчетност за јавните средства што се вложуваат во високото образование,“ рече Јаневска на една од дебатите, додавајќи дека конструктивните предлози од универзитетите ќе бидат разгледани.
Таа негираше дека со новиот закон ќе се укинат вонредните студии, оценувајќи дека таквите тврдења се дезинформации што создаваат непотребни тензии во јавноста.
Спор околу квалитетот и критериумите
Министерството смета дека реформата е неопходна поради, како што наведува, „значителен пад на квалитетот“ во високото образование во изминатите години и потребата од појасни критериуми за избор во наставно-научни звања, евалуација на студиските програми и врска меѓу финансирањето и резултатите.
Дел од академската заедница, пак, предупредува дека засилената регулација може да доведе до ограничување на самостојноста на универзитетите – принцип гарантиран со Уставот и со европските стандарди за високо образование.
Поширока институционална расправа
Дискусијата се прошири и во рамки на Македонска академија на науките и уметностите, каде експерти нагласија дека реформите треба да постигнат рамнотежа меѓу автономијата и јавната одговорност, особено во контекст на европските образовни политики и интегративните процеси.
Од Министерството најавуваат дека текстот на законот ќе продолжи да се доработува по завршувањето на консултациите, додека универзитетските претставници бараат дополнителни средби пред документот да влезе во собраниска процедура.
Предлог-законот за високото образование се очекува да биде еден од клучните реформски акти во образовниот сектор годинава, со потенцијал значително да го редефинира односот меѓу државата и универзитетите.