Новиот сет закони за јавната администрација стапи на сила во Северна Македонија, со цел да се професионализира државниот апарат и да се стави крај на партиските и роднински вработувања. Властите го нарекуваат пакетот „реформски“, но синдикатите и експертите предупредуваат дека без политичка волја, промените ќе останат само на хартија, Радио Слободна Европа на Македонски јазик.
40% од административците не работат, тврди министерот
Министерот за јавна администрација, Горан Минчев, изјави дека околу 40% од административците не извршуваат работни обврски, а само една третина реално го носи товарот на јавниот сектор. Тој ја обвини практиката на партиски, етнички и роднински вработувања за неефикасноста.
Во јавниот сектор се вработени околу 130.000 лица, од кои 22.000 се административни службеници. Според Министерството, новите закони предвидуваат систем за обука и евалуација што треба да ги активира „нерасположените“ вработени.
Една од клучните новини е формирањето на Академија за стручно усовршување, која ќе функционира под Министерството за јавна администрација. Таа ќе спроведува обуки и испити за сите постојни и идни административни службеници. Обучувачи ќе бидат експерти од академската заедница, приватниот сектор и правосудството.
Професорот Борче Давитковски смета дека иницијативата е позитивна, но предупредува дека „без почитување на законот и без политичка волја, резултатите ќе изостанат“.
Од Синдикатот на управата и правосудството (УПОЗ), претседателот Трпе Деаноски вели дека проблемот лежи во партиското вработување и ниските плати. Тој додава дека институциите честопати немаат пристап до Службен весник и дека вработените очекувано треба да ги познаваат законите без соодветна обука.
„Закони се носат често, ама без системска поддршка. Не е доволна само Академијата – треба и зголемување на платите и мотивација“, рече Деаноски за Радио Слободна Европа.
730 огласи во пресрет на избори
Синдикатите предупредија и на зголемен број јавни огласи за вработување – дури 730 од почетокот на годината, што според нив е обид за предизборно „вработување на свои кадри“.
Министерството одговори дека се работи за редовни постапки според годишни планови и дека огласите не значат автоматско вработување, туку отпочнување на транспарентна селекција.
Иако законите веќе се усвоени, нивната целосна примена се очекува од 1 јануари 2027. Министерството објаснува дека воспоставувањето на Академијата и другите структурни промени бара време, а дополнително ќе бидат одложени и поради претстојните локални избори.
Во следниот период се најавува втор пакет закони, кој ќе се однесува на високата раководна служба, платниот систем во јавниот сектор и организацијата на државната управа.