Лидерите на Европската унија денес и утре во Брисел ќе се соочат со една од најтешките агенди во последните години, во услови на растечки трговски тензии со Кина, војната во Украина, кризата на Блискиот Исток и подготовките за новиот седумгодишен буџет на блокот.
Претседателот на Европскиот совет, Антонио Кошта, отстапи од својата практика самитите да траат само еден ден, продолжувајќи ги разговорите и во петок поради обемната агенда.
Поостар пристап кон Кина
Една од главните теми ќе биде економската зависност на Европа од Кина и растечката загриженост поради кинеските трговски практики.
Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, бара политичка поддршка за поагресивни мерки против, како што Брисел ги оценува, нелојалните кинески субвенции и евентуалното пласирање евтини производи на европскиот пазар по цени под пазарните.
Иако Унијата разгледува нови инструменти против прекумерните кинески индустриски капацитети, европските дипломати нагласуваат дека никој не сака трговска војна со Пекинг. Кина останува клучен извозен пазар за европските компании, додека ЕУ и натаму зависи од кинески суровини и компоненти за голем број индустрии.
Како Европа да стане поконкурентна
Покрај надворешната конкуренција, лидерите ќе разговараат и за структурните слабости на европската економија.
На маса е иницијативата „Една Европа, еден пазар“, која предвидува поедноставување на правилата за основање компании, јавни набавки и движење на работната сила низ Унијата.
Многу земји-членки сметаат дека прекумерната регулација ја намалува конкурентноста на европските компании во однос на нивните конкуренти во САД и Кина. Се очекува критики да бидат упатени и кон системот за тргување со емисии на јаглерод, за кој индустријата тврди дека дополнително ги зголемува производствените трошоци во период на високи цени на енергијата.
Тешки преговори за буџетот од 2 трилиони евра
Во петок лидерите ќе ја почнат суштинската расправа за следната повеќегодишна финансиска рамка на ЕУ, проценета на околу два трилиони евра.
Германија и Холандија се очекува да бараат поголема буџетска дисциплина и ограничување на трошоците, додека државите кои се големи корисници на европските фондови, како Полска, Португалија и Бугарија, ќе се спротивстават на намалување на средствата за земјоделство и регионален развој.
Брисел сака договорот да биде постигнат пред претседателските избори во Франција во 2027 година, поради стравувањата дека евентуални политички промени би можеле дополнително да ги усложнат преговорите.
Украина, Иран и европската безбедност
Лидерите ќе разговараат и за последиците од кризата на Блискиот Исток и за војната во Украина.
Украинскиот претседател Володимир Зеленски ќе се обрати на почетокот на самитот и ќе побара забрзување на европската интеграција на неговата земја преку отворање дополнителни преговарачки кластери.
Во исто време, неколку членки бараат поостар став кон Израел поради политиката на Западниот Брег, но дипломатите очекуваат тие иницијативи да наидат на отпор од дел од земјите-членки, меѓу кои и Чешка.
Во нацрт-заклучоците на самитот, Европскиот совет го осудува и инцидентот од 29 мај, кога руски дрон удри во станбена зграда во Романија, оценувајќи го како закана за безбедноста на источниот дел од Унијата.
Што значи ова за Западен Балкан?
Иако проширувањето нема да биде централна тема на самитот, дебатите за конкурентноста, буџетот и безбедноста ќе имаат директни последици за земјите кандидати.
Фокусот на ЕУ останува силно насочен кон Украина и геополитичките предизвици, што значи дека земјите од Западен Балкан ќе мора да покажат позначителен реформски напредок за да го задржат вниманието на Брисел.
За Северна Македонија тоа значи дека деблокирањето на пристапниот процес останува пред сè политичко прашање, во време кога ЕУ сè повеќе ги става безбедноста, одбраната и економската конкурентност пред традиционалната политика на проширување.