Антивладините протести во Албанија, кои започнаа кон крајот на мај поради контроверзниот проект за луксузен туристички комплекс поврзан со американскиот инвеститор Џаред Кушнер, добија и антисемитска димензија, што предизвика загриженост во земјата која традиционално се гордее со својата историја на заштита на Евреите за време на Холокаустот.
Протестите, кои првично беа насочени против проектот вреден 4 милијарди долари на албанскиот брег и против владата на премиерот Еди Рама, во последните недели беа придружени со антисемитски пораки на социјалните мрежи, графити и инциденти насочени кон Израел.
Минатата недела, маскирана жена го симна и искина израелското знаме од оградата на израелската амбасада во Тирана, потег што беше осуден од албанските власти, организаторите на протестите и израелската амбасадорка Галит Пелег.
„Овој чин не го претставува албанскиот народ и неговото историско наследство“, објави Пелег на платформата X.
Организаторите на протестите ги отфрлаат обвинувањата за антисемитизам, тврдејќи дека нивната цел е оставка на владата и спречување на, како што велат, нетранспарентни договори за изградба на туристичкиот комплекс.
„Нашиот протест има само една цел – оставка на премиерот и нов политички систем. Доколку Џаред Кушнер не беше Евреин, реакцијата ќе беше иста“, изјави архитектката и активистка Доријана Мусаи.
Сепак, во јавноста се појавија манипулирани фотографии, видеа генерирани со вештачка интелигенција и објави на социјалните мрежи во кои се тврди дека „ционистички инвеститори“ ја преземаат албанската територија.
Албанскиот премиер Еди Рама изјави дека зад протестите стојат надворешни фактори, посочувајќи го Иран како можен извор на дестабилизација.
Неколку аналитичари и експерти за безбедност, интервјуирани од Jewish Telegraphic Agency, оценија дека антисемитската реторика може да биде дел од пошироки хибридни и дезинформациски кампањи.
Новинарката од Косово Арбана Џара изјави дека антизападни и екстремистички групи во регионот со години се обидуваат да ги искористат локалните политички и општествени прашања за ширење на сопствени геополитички агенди.
Италијанскиот новинар Маурицио Молинари, кој предава за хибридно војување на Универзитетот Рајхман во Израел, оцени дека Русија може да има интерес да поттикнува политичка нестабилност во земјите што се сметаат за проевропски и прозападни.
„Кој ја познава Албанија знае дека Албанците традиционално немаат антисемитски ставови. Целта на ваквите операции е создавање внатрешна нестабилност“, изјави Молинари.
Претставниците на еврејската заедница во Албанија, која брои меѓу 50 и 200 членови, исто така предупредија дека дел од антисемитските пораки претставуваат организирана пропаганда.
Албанија има долга историја на поддршка на еврејската заедница и е единствената европска земја каде бројот на Евреи по Втората светска војна бил поголем отколку пред неа, благодарение на спасувањето на еврејските бегалци за време на нацистичката окупација.
И покрај актуелните тензии, дипломатските односи меѓу Албанија и Израел остануваат блиски, а албанската влада продолжува со изградбата на два музеја посветени на еврејската историја и спасувањето на Евреите за време на Холокаустот.
Протестите во Албанија продолжуваат веќе речиси еден месец, а организаторите најавуваат нови собири во наредните денови.