Лидерите на Европската Унија на самитот во Тиват испратија порака дека процесот на проширување кон Западен Балкан треба да се забрза, при што Германија и Франција предложија нов пристап што би им овозможил на земјите кандидати постепено да се интегрираат во одредени европски политики и институции уште пред полноправното членство.
Претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен изјави дека проширувањето е геостратешки императив за Унијата и дека процесот мора да стане „побрз и покредибилен“. Според неа, интеграцијата на земјите кандидати претставува долгорочна инвестиција во мирот, стабилноста и безбедноста на Европа.
Германскиот канцелар Фридрих Мерц рече дека Берлин и Париз работат на иницијатива што ќе им понуди конкретни придобивки на кандидатите додека ги спроведуваат реформите. Меѓу можните мерки се учество како набљудувачи на состаноци на европските институции, побрза интеграција во европските платежни системи и вклучување во единствениот телекомуникациски пазар.
„Ќе започнеме постепен процес. Повеќе нема да има изговори“, изјави Мерц, додавајќи дека граѓаните на Западен Балкан треба да добијат јасна порака дека нивното место е во Европската Унија.
Претседателот на Европскиот совет Антонио Кошта оцени дека проширувањето кон Западен Балкан е „најважната геополитичка инвестиција“ што моментално ја прави ЕУ и повика процесот да се движи побрзо.
Францускиот претседател Емануел Макрон нагласи дека регионот има клучно значење за енергетската безбедност, миграциските текови и стабилноста на Европа. Тој поддржа земјите кандидати кои покажуваат напредок во реформите да бидат постепено вклучувани во работата на европските институции.
Најблиску до членство, според оценките на Брисел, останува Црна Гора. Земјата преговара со ЕУ повеќе од две децении и има амбиција да стане следната членка на Унијата до 2028 година. Европската комисија неодамна оцени дека техничките преговори би можеле да бидат завршени до крајот на оваа година доколку продолжи реформскиот напредок.
Покрај Црна Гора, статус на кандидати имаат и Албанија, Босна и Херцеговина, Косово, Северна Македонија и Србија.
Мерц испрати и директна порака до Белград, оценувајќи дека Србија треба јасно да се определи за својата европска иднина.
„Не може да се води политика на нишање меѓу Русија, Кина и Европа. Ако одговорот на Србија е Европа, тогаш и одговорот на Европа ќе биде Србија“, рече германскиот канцелар.
Европската Унија го гледа проширувањето како одговор на растечките безбедносни предизвици, руското и кинеското влијание во регионот и неизвесноста во трансатлантските односи, со што интеграцијата на Западен Балкан повторно се враќа високо на европската агенда.