Претседателот на Европскиот совет Антонио Кошта денеска ја започнува еднонеделната турнеја низ Западен Балкан со посета на Сараево, испраќајќи порака дека проширувањето на Европската унија повторно е високо на европската агенда.
Турнејата ќе ги опфати шесте земји од регионот и ќе заврши со Самитот ЕУ – Западен Балкан во Тиват, Црна Гора, каде што се очекува да присуствуваат повеќето европски лидери и лидерите на земјите од регионот.
Според европски претставници, посетата ја одразува важноста што Брисел ја придава на регионот во време на зголемени безбедносни предизвици и геополитички тензии.
„Постои можност и моментум што треба да се искористат и од Европската унија и од регионот“, изјави висок европски претставник.
Сите земји од Западен Балкан, освен Косово, имаат официјален кандидатски статус за членство во ЕУ. Црна Гора останува најнапредниот кандидат и според дел од европските дипломати има реални шанси да стане следната членка на Унијата.
Посетата на Кошта доаѓа во време кога проширувањето повторно добива стратешко значење по руската инвазија врз Украина и зголемените безбедносни ризици на европскиот континент.
Поранешната потпретседателка на Европската комисија, Вера Јурова, оцени дека ЕУ има потреба од интеграција на регионот повеќе отколку што регионот има потреба од Унијата.
„Потребна ни е храброст да растеме. Под силен притисок сме од надворешни фактори“, изјави Јурова.
Сепак, дебатата за проширувањето сè повеќе се врзува со Украина, која бара забрзан пристапен процес како дел од идните безбедносни гаранции по завршувањето на војната.
Германскиот канцелар Фридрих Мерц неодамна предложи Украина да добие асоциран статус во ЕУ, што би ѝ овозможило учество во европските дискусии без право на глас. Предлогот беше негативно примен во Киев и наиде на резерви кај дел од европските дипломати.
Во Брисел признаваат дека секоја промена на правилата за Украина неизбежно би се одразила и врз останатите кандидатки, вклучително и земјите од Западен Балкан.
По Сараево, Кошта ќе ги посети Белград, Подгорица, Приштина, Скопје и Тирана, пред завршниот самит во Црна Гора на 5 јуни.
Во Скопје се очекува средба со премиерот Христијан Мицкоски, при што во фокусот ќе бидат евроинтеграциите, уставните измени и односите со Бугарија.