Некои од најбогатите луѓе во светот, меѓу кои Бил Гејтс, Марк Закерберг, Ворен Бафет и вдовицата на Стив Џобс, Лорин Пауел Џобс, велат дека нивните деца нема да наследат милијарди долари, оценувајќи дека огромното семејно богатство може да ја задуши амбицијата и да создаде генерации зависни од туѓ успех.
Одлуката претставува отстапување од традиционалниот модел во кој богатството се пренесува од една генерација на друга и создава долготрајни деловни и финансиски династии.
Новата филозофија на дел од глобалната елита се темели на ставот дека презимето, образованието и мрежата на контакти веќе им обезбедуваат на нивните деца голема предност, но дека парите треба самите да ги заработат.
Поддржувачите на овој пристап велат дека неограниченото наследство може да ја наруши мотивацијата, да создаде чувство на бесцелност и да ги оддалечи наследниците од реалниот живот.
Гејтс: Огромното богатство не им прави услуга на децата
Основачот на „Мајкрософт“, Бил Гејтс, е меѓу најгласните застапници на ограниченото наследство.
Тој во повеќе наврати изјави дека неговите три деца ќе добијат само мал дел од богатството, додека најголемиот дел ќе биде употребен за филантропски цели.
Според Гејтс, оставањето огромни суми не им прави услуга на децата, бидејќи може да влијае врз секоја одлука што ќе ја донесат и да го наруши создавањето сопствен животен пат.
Неговиот долгогодишен пријател Ворен Бафет има сличен став.
Бафет вели дека на децата треба да им се остави доволно за да можат да направат што сакаат, но не толку многу за да не мораат да прават ништо.
Тој планира околу 99 отсто од своето богатство постепено да го насочи кон добротворни фондации.
Закерберг ќе донира 99 отсто од акциите
Основачот на „Мета“, Марк Закерберг, и неговата сопруга Присила Чан по раѓањето на нивната прва ќерка објавија дека ќе донираат 99 отсто од своите акции во компанијата за општествени и хуманитарни проекти.
Тие средствата ги насочуваат преку иницијативата „Чан Закерберг“, која финансира проекти во образованието, науката и здравството.
Сличен пристап има и Лорин Пауел Џобс, која го наследи богатството на својот сопруг, основачот на „Епл“, Стив Џобс.
Таа јавно изјави дека не е заинтересирана за создавање наследно богатство и дека нејзините деца знаат оти средствата нема автоматски да им бидат префрлени.
„Доколку живеам доволно долго, богатството ќе заврши со мене“, рече таа во едно интервју.
Извршниот директор на „Епл“, Тим Кук, исто така најави дека планира да го донира богатството, откако ќе обезбеди средства за образованието на својот внук.
„Гивинг плеџ“ – клуб на милијардери донатори
Гејтс и Бафет се основачи на иницијативата „Гивинг плеџ“, преку која повеќе од 240 милијардери се обврзаа да донираат најмалку половина од богатството во текот на животот или по смртта.
Иницијативата нема правно обврзувачка сила, но претставува јавно ветување дека богатството ќе биде насочено кон општествени цели, наместо целосно кон наследниците.
Некои богати семејства користат и таканаречени стимулативни фондови.
Кај нив, наследниците добиваат пари само ако завршат универзитет, имаат редовно вработување или доколку самите заработат сума еднаква на онаа што ја бараат од фондот.
Целта е наследството да биде поддршка, а не замена за работа и лична одговорност.
Холивуд исто така се откажува од класичните фондови
Овој пристап не е ограничен на технолошката индустрија.
Актерите Ештон Качер и Мила Кунис изјавија дека нема да отворат класични наследни фондови за своите деца.
Качер рече дека би инвестирал во нивна деловна идеја доколку му претстават квалитетен план, но дека нема едноставно да им предаде голема сума пари.
Актерот Даниел Крег го нарече наследството „непријатен концепт“ и рече дека неговата филозофија е парите да се потрошат или да се донираат пред смртта.
Џеки Чен уште во 2011 година изјави дека неговиот син треба самиот да заработува.
„Доколку е способен, ќе создаде сопствено богатство. Доколку не е, само ќе ги потроши моите пари“, рече актерот.
Кирк Даглас, кој почина во 2020 година, речиси целото богатство од околу 61 милион долари го остави на фондација, а не на својот син Мајкл Даглас, кој и самиот беше богат актер.
Стинг и Елтон Џон: Работата е неопходна
Музичарот Стинг изјави дека една од најлошите пораки што родител може да му ја испрати на детето е дека не мора да работи.
Тој рече дека им го платил образованието на своите деца и им обезбедил добар почеток, но од нив очекува сами да градат кариера.
Елтон Џон, кој има два сина со сопругот Дејвид Фурниш, вели дека сака тие да бидат финансиски обезбедени, но не и да растат со „сребрена лажица“.
Според него, прекумерното богатство може да го уништи почитувањето кон работата и вредноста на заработените пари.
Познатиот готвач Гордон Ремзи применува слични правила. Тој изјави дека неговите деца нема да го наследат целото богатство и дека ќе им помогне само со дел од депозитот за стан.
Ремзи претходно откри и дека неговите деца не патуваат во прва класа со него и со неговата сопруга, бидејќи, како што рече, не работеле доволно за да можат да си го дозволат тоа.
Дали децата навистина остануваат без привилегии?
Критичарите, сепак, велат дека овие наследници нема навистина да започнат од нула.
Дури и без милијарди на банкарска сметка, тие растат со најдобро образование, пристап до влијателни луѓе, деловни контакти, недвижности и финансиска сигурност недостапна за најголемиот дел од населението.
Затоа, одлуката да не им се остави целото богатство не значи дека децата на милијардерите ќе живеат без привилегии.
Но за нивните родители, ограниченото наследство е обид да се спречи богатството да стане товар и да се сочува мотивацијата следната генерација да создаде нешто сопствено.