Цените на нафтата надминаа 100 долари за барел, додека трговците и поморските аналитичари внимателно следат кои танкери јеменските Хути ги пропуштаат низ теснецот Баб ел-Мандеб, клучна рута што ги поврзува Црвеното Море и Индискиот Океан.
Фјучерсите на брент-нафтата во четвртокот пораснаа за 6,58 долари, или речиси 7 отсто, на 100,65 долари за барел, првпат над 100 долари од крајот на мај.
Растот следуваше откако Хутите, кои се поддржани од Иран, најавија блокада на испораките од Саудиска Арабија и се заканија дека ќе напаѓаат танкери поврзани со Саудиска Арабија, Израел и Соединетите Држави.
Блокадата беше прогласена откако Саудиска Арабија почна да пренасочува дел од извозот преку Црвеното Море по затворањето на Ормутскиот Теснец од страна на Иран, како одговор на американските и израелските напади.
Хутите во четвртокот соопштија дека нападнале два саудиски нафтени танкери. Саудиските медиуми потврдија дека еден од бродовите бил зафатен од пожар, додека судбината на вториот останува нејасна.
Блокадата зависи од сопственоста на бродот
Поморските аналитичари велат дека засега блокадата не го запира целосно извозот на саудиска нафта, туку влијае врз тоа кои компании и држави можат да ја превезуваат.
„Хутите се непредвидливи и сè уште нема целосна јасност што точно значи блокадата“, изјави Мишел Бокман, аналитичарка во компанијата за поморско разузнавање „Виндвард“.
Според неа, во фокусот е дали танкери во кинеска сопственост, натоварени во саудиското пристаниште Јанбу, ќе продолжат непречено да минуваат низ Баб ел-Мандеб.
Два такви брода веќе го поминале теснецот, но биле натоварени пред објавувањето на блокадата.
Податоците на „Виндвард“ покажуваат дека товарот што на 20 јули минал низ теснецот потекнувал од Саудиска Арабија, но бродовите имале кинески екипаж и крајна дестинација во Кина. Тие не биле запрени.
Тоа укажува дека Хутите ја спроведуваат блокадата според политичката и сопственичката поврзаност на бродовите, а не исклучиво според потеклото на товарот.
Кина и претходно добивала поинаков третман од Хутите, особено во периодот од 2023 до 2025 година, кога групата напаѓаше бродови поврзани со Израел и САД.
Два клучни теснеца под притисок
Експертите предупредуваат дека сегашната криза е посериозна затоа што истовремено се загрозени две од најважните светски поморски рути за енергенси.
Ормутскиот Теснец, низ кој пред војната меѓу САД, Израел и Иран минуваше речиси една петтина од светската нафта, останува затворен.
Во исто време, ризикот расте и во Баб ел-Мандеб, кој е важен за транспортот меѓу Азија, Блискиот Исток и Европа.
„Повеќекратните тесни грла се нова појава и покажуваат како крајбрежните држави и вооружените групи ја користат својата географска положба“, изјави Рејчел Зимба од Центарот за нова американска безбедност.
Таа предупреди дека резервните капацитети на пазарот не се целосно обновени по претходниот врв на кризата околу Ормутскиот Теснец.
Растат цените на бензинот и дизелот
Кризата веќе се пренесува врз потрошувачите.
Просечната цена на бензинот во САД достигна 4,09 долари за галон, односно околу 3,4 литри.
Патрик де Хан од платформата „ГасБади“ процени дека последниот раст на цената на нафтата може во следните една до две недели да го поскапи бензинот за дополнителни 10 до 20 центи по галон.
Уште поголем притисок има врз дизелот, чија просечна цена достигна 5,34 долари за галон.
Една од причините е намалувањето на руските преработувачки капацитети по украинските напади со дронови врз рафинерии. Русија во меѓувреме го забрани извозот на дизел поради недостиг на домашниот пазар.
„Извозот на сурова нафта е една приказна, но снабдувањето со дизел, бензин и авионско гориво е друга“, рече Де Хан.
Кина останува непозната во равенката
Аналитичарите го следат и однесувањето на Кина, која во изминатите месеци значително го намали увозот на нафта.
Намалената кинеска побарувачка помогна да се ублажи глобалниот раст на цените, но не е јасно дали Пекинг користи резерви или наскоро повторно ќе почне да купува поголеми количества.
„Тоа беше една од причините цените претходно да не пораснат драматично. Сега не знаеме дали Кина ги троши сопствените стратешки резерви или ќе се врати на пазарот“, рече Де Хан.
Покрај геополитичките ризици, почетокот на сезоната на урагани во САД може дополнително да ги загрози рафинериските капацитети и да го зголеми притисокот врз глобалните цени на горивата.