Европската комисија им препорача на земјите членки на Европската Унија да го одобрат отворањето на Кластерот 3 во пристапните преговори со Србија во текот на јули, оценувајќи дека Белград направил доволен напредок во реформите за процесот да продолжи.
Според интерен информативен документ на Комисијата, во кој увид имал порталот European Western Balkans, Србија ги исполнила техничките услови за отворање на Кластерот 3 уште пред повеќе од четири години, но според ревидираната методологија за проширување, напредокот се оценува и според состојбата со владеењето на правото и усогласеноста со заедничката надворешна и безбедносна политика на ЕУ.
„Комисијата смета дека Кластерот 3 треба да биде отворен во јули 2026 година, имајќи ги предвид напорите на Србија во клучните области и фактот дека сега е обезбедена неопходната вкупна рамнотежа за овој чекор“, изјави портпарол на Европската комисија за European Western Balkans.
Комисијата наведува дека Србија усвоила важни елементи од обврските преземени кон крајот на 2024 година, особено во делот на судските реформи, изборот на нов Совет на Регулаторното тело за електронски медиуми (РЕМ) и измените во изборното законодавство.
Сепак, Брисел оценува дека ниту една од четирите клучни политички области не е целосно затворена. Во судството остануваат нерешени прашања поврзани со Судската академија, процесот за избор на новиот Совет на РЕМ сè уште не е завршен, а дополнителни измени се потребни и во законите за финансирање на политичките партии и спречување на корупцијата.
Во областа на надворешната политика, Комисијата наведува дека усогласеноста на Србија со заедничката надворешна и безбедносна политика на ЕУ пораснала на 63 проценти, во споредба со 46 проценти во 2022 година. Сепак, Белград сè уште не се приклучил на санкциите на Европската Унија против Русија, Белорусија и Кина.
Од друга страна, Комисијата позитивно ја оценува засилената соработка на Србија со Украина, вклучувајќи политички контакти, поддршка за спречување на заобиколување на санкциите, помош за Киев и преговори за договор за слободна трговија.
Во посебен документ испратен до земјите членки, српската влада ги истакнува реформите во судството и изборниот систем, напредокот околу Советот на РЕМ и формирањето нов оперативен тим за забрзување на европските реформи, но не се осврнува на преостанатите забелешки на Комисијата, ниту на ниското ниво на усогласеност со надворешната политика на ЕУ.
И покрај препораката на Европската комисија, отворањето на Кластерот 3 останува неизвесно. Според европски и регионални медиуми, Холандија е меѓу земјите членки кои и понатаму се противат на отворањето на новиот кластер. Србија последен пат отвори преговарачки кластер во декември 2021 година, кога беше отворен Кластерот 4.