Германските партии од левицата до десницата се согласуваат дека контроверзниот закон што предвидува построги казни за навредување политичари треба да се промени, откако истраги против граѓани кои канцеларот Фридрих Мерц го нарекле „Пинокио“ и „Лажливиот Фриц“ предизвикаа дебата за границите на слободата на говорот.
Разликите меѓу партиите се околу тоа дали одредбата треба целосно да се укине или само да се ограничи на локалните функционери, кои почесто се изложени на директни закани и напади.
Станува збор за членот 188 од германскиот Кривичен законик, кој обезбедува посебна заштита за политичари кога јавните навреди или клевети се поврзани со нивната функција и можат значително да го отежнат нивното политичко дејствување.
„Политичарите мора да трпат остра критика“
Сузане Хирл, пратеничка од Христијанско-демократската унија (ЦДУ) на Мерц, изјави дека партијата сериозно ги сфаќа критиките дека примената на законот создала впечаток оти политичарите имаат посебна правна привилегија.
„Таквиот привилегиран третман никогаш не бил намера на законодавецот“, рече Хирл.
Мориц Опелт, министер за правда на Баден-Виртемберг од ЦДУ, смета дека посебната заштита треба да биде насочена пред сè кон локалните политичари.
„Врвните политичари можат и мора да бидат способни да издржат остра критика“, рече тој, додавајќи дека тоа е суштински дел од демократијата.
Слични ставови има и кај Зелените и Социјалдемократската партија (СПД), додека крајно левата Левица и крајно десничарската Алтернатива за Германија (АфД) бараат целосно укинување на членот 188.
„Пинокио“ стигна до полицијата
Дебатата доби нов интензитет по неколку случаи во кои обични граѓани биле предмет на истраги поради навредливи коментари за политичари.
Еден маж бил казнет затоа што Мерц го нарекол „Lügenfritz“, односно „Лажливиот Фриц“. Во друг случај била употребена вулгарна погрдна варијанта на неговото име, претходно популаризирана од сатирично списание.
Посебно внимание привлече случајот на 66-годишниот пензионер Енди Хитнер.
Тој бил под истрага откако на објава на локалната полиција на Фејсбук, поврзана со безбедносните мерки за планирана посета на канцеларот, напишал: „Пинокио доаѓа“.
„Мислев дека да се нарече господинот Мерц ‘Пинокио’ е сосема соодветно, бидејќи толку многу вети, а толку малку исполни“, изјави Хитнер за Политико.
По медиумските реакции, истрагата била запрена.
Закон заштитен од политичкото насилство
Посебната законска заштита за политичарите во Германија постои уште од 1951 година, но владата на Ангела Меркел ја зајакна одредбата во 2021 година како дел од пошироките мерки против говорот на омраза и десничарскиот екстремизам.
Промените следуваа по убиството на политичарот на ЦДУ Валтер Либке во 2019 година од страна на десничарски екстремист, како и по зголемените вербални и физички напади врз локални функционери за време на пандемијата.
Според сегашната регулатива, навредувањето политичари под определени околности може да резултира со парична или затворска казна до три години, додека за потешките форми на клевета се предвидени уште построги санкции.
Навредата на кој било граѓанин и инаку може да претставува кривично дело според германското право, но членот 188 предвидува засилена заштита кога целта е политичар.
Од левица до десница – согласност дека нешто мора да се менува
Пратеникот на Левицата, Луке Хос, оцени дека политичарите не треба да имаат посебно кривично-правно дело кое ги штити од навреди.
Пратеникот на АфД, Тобијас Петерка, исто така смета дека луѓето кои доброволно влегуваат во политиката и вршат јавна власт мора да толерираат поостра критика од приватните лица.
Зелените, пак, предупредуваат дека целосното укинување би испратило погрешна порака во време кога локалните политичари се соочуваат со закани.
Една од опциите е членот 188 во иднина да важи само за избраните функционери на општинско ниво.
Министерката за правда од СПД, Штефани Хубиг, исто така претходно изјави дека политичарите мора да поднесуваат повеќе критики од обичните граѓани. Германските покраински министри за правда во јуни побараа одредбата да се стесни и да биде насочена кон локалните функционери.
Засега, сепак, нема договор кога реформата би стигнала во Бундестагот.
АфД веќе се обиде да го укине членот 188, но предлогот беше одбиен. Партијата поднесе нов предлог, но останатите партии ја задржуваат политиката на т.н. „заштитен ѕид“, со која одбиваат парламентарна соработка со крајната десница.
Левицата, исто така, поднесе парламентарна иницијатива, што дополнително покажува колку широко е политичкото согласување дека сегашниот модел треба да се менува.
Дебатата сега се сведува на основната дилема: дали демократски избраните политичари треба да уживаат поголема правна заштита од навреди или, токму поради моќта што ја имаат, треба да бидат подготвени да толерираат повеќе критики од другите граѓани.