Католичката и протестантските цркви во Германија продолжуваат да губат стотици илјади верници годишно, но нивните приходи од црковниот данок растат, необичен тренд поттикнат од повисоките плати и германскиот прогресивен даночен систем.
Околу 660.000 луѓе формално ги напуштиле Католичката и протестантските цркви во 2025 година, со што престанале да плаќаат црковен данок. Сепак, двете цркви собрале повеќе од 12,5 милијарди евра преку овој данок, наспроти околу 12,4 милијарди евра една година претходно, според податоците наведени од Politico.
Причината за парадоксот е релативно едноставна: бројот на верници се намалува, но оние кои остануваат заработуваат повеќе и плаќаат повисок данок.
„На прв поглед, развојот може да изгледа контрадикторно“, соопшти Евангелистичката црква во Германија, објаснувајќи дека црковниот данок се пресметува врз основа на индивидуалниот данок на доход.
Како функционира црковниот данок?
Членовите на Католичката и протестантските цркви, како и на одредени еврејски заедници, плаќаат дополнителен данок во висина од 8 или 9 отсто од нивната обврска за данок на доход, зависно од сојузната покраина.
Тоа не значи 8 или 9 отсто од целата плата, туку процент од пресметаниот данок на доход.
Според табелите на германското Министерство за финансии за 2025 година, самец без деца со бруто-годишна плата од 50.000 евра плаќа приближно 600 евра црковен данок годишно, зависно од покраината. При заработка од 70.000 евра, износот надминува 1.000 евра годишно.
Во 2021 година, последната година за која се наведуваат целосни податоци, повеќе од 29 милиони луѓе плаќале црковен данок во Германија.
660.000 заминале за една година
Во 2025 година околу 310.000 луѓе ја напуштиле Католичката црква, а дополнителни 350.000 се отпишале од регионалните протестантски цркви.
За да престанат да го плаќаат данокот, граѓаните мора формално да се отпишат од верската заедница преку постапката позната како „Kirchenaustritt“.
Процедурата се разликува меѓу германските покраини, но вообичаено подразбира лично поднесување изјава во надлежна служба или суд, а во повеќето покраини се плаќа и административна такса.
Лицата кои формално ја напуштиле црквата и понатаму можат да присуствуваат на богослужби, но губат дел од правата поврзани со членството, како црковна венчавка или гарантирано црковно погребување.
Пари, скандали и губење на врската со црквата
Германската бискупска конференција вели дека финансискиот мотив е само една од причините за масовното напуштање.
„Луѓето ја напуштаат Црквата бидејќи чувствуваат дека таа повеќе нема улога во нивниот живот“, изјави Матијас Коп, директор за комуникации на Германската бискупска конференција.
Тој ги посочи и скандалите од последните години кои ја нарушиле довербата во црковните институции.
Дел од верниците, пак, директно го поврзуваат напуштањето со данокот и со начинот на кој црквите ги користат нивните пари.
Зошто приходите сè уште растат?
Економистот Зарех Асатрјан од Универзитетот во Минстер оценува дека меѓу оние кои остануваат членови веројатно има поголем удел на лица со повисоки приходи.
Истовремено, инфлацијата и реалниот раст на платите ја зголемуваат даночната основа. Тоа значи дека помал број верници може привремено да генерира поголем вкупен приход.
Но бројките покажуваат дека овој модел има ограничувања.
Државните приходи од данокот на плати и доход во Германија пораснале за 6,65 отсто во 2025 година, додека приходите од црковниот данок се зголемиле за само 1,93 отсто, според податоците наведени од Германската бискупска конференција.
Евангелистичката црква предупредува дека долгорочните проекции покажуваат значително намалување на приходите од црковниот данок во следните децении доколку продолжи падот на членството.
Црквите веќе подготвуваат долгорочни финансиски планови за период во кој сегашниот парадокс – помалку верници, но повеќе пари – повеќе нема да може да продолжи.