Политичките реакции во Северна Македонија се засилија по објавите поврзани со Ратко Младиќ, правосилно осуден на доживотен затвор за геноцид во Сребреница, злосторства против човештвото и воени злосторства.
Повод за најновиот бран реакции беше објавата на директорот на Агенцијата за остварување на правата на заедниците, Далибор Китановиќ, кој на Инстаграм објавил фотомонтажа на која Младиќ е прикажан заедно со други личности од српската историја, меѓу кои и четничкиот лидер Дража Михаиловиќ, со натпис „Генерали на небеската војска“.
Контроверзии предизвика и текст објавен на фејсбук-страницата на Демократската партија на Србите во Македонија, предводена од министерот за локална самоуправа Иван Стоилковиќ, во кој Младиќ е претставен како војник и генерал кој животот го ставил во служба на својот народ.
Во текстот се наведува дека дел од Србите ќе го паметат како „свој генерал“, а завршува со пораката: „Генерале, почивај во мир. Времето ќе суди. Историјата ќе се сети. И ние ќе се сетиме“.
ВЛЕН бара итна одговорност
Владејачката коалиција ВЛЕН остро го осуди секое глорифицирање на четниците и особено на Младиќ, оценувајќи дека ваквите постапки се неспоиви со функцијата на институција задолжена за заштита на правата на заедниците.
„Ова не е прашање на личен вкус или убедување. Ова е прашање на стандарди за еден јавен функционер и на пораката што институциите им ја испраќаат на граѓаните“, соопшти ВЛЕН.
Коалицијата побара итна одговорност, наведувајќи дека лице кое не ги почитува жртвите и вредностите на соживотот не може да биде гарант на правата на заедниците.
Со тоа ВЛЕН јавно се дистанцира од објавите, откако ДУИ претходно ја обвини коалицијата за молк и побара разрешување на Китановиќ.
ЛДП бара и проверка за можна кривична одговорност
Либерално-демократската партија побара Владата јавно и недвосмислено да се огради од постапувањето на министерот за локална самоуправа и директорот на Агенцијата за остварување на правата на заедниците.
ЛДП оцени дека глорификацијата на лице правосилно осудено за геноцид не може да се третира како прашање на различно толкување на историјата.
Партијата побара Министерството за внатрешни работи и Јавното обвинителство да проверат дали во објавите има елементи за постапување според Кривичниот законик.
ЛДП се повика на членот 407-а, кој предвидува санкции за одредени форми на јавно негирање, грубо минимизирање, одобрување или оправдување на геноцид, злосторства против човештвото и воени злосторства.
Дали конкретните објави ги исполнуваат законските елементи може да утврдат само надлежните институции.
ЛДП побара и поширока законска рамка со која би се ограничило јавното величење на лица правосилно осудени за геноцид и други најтешки меѓународни злосторства, како и употребата на нивните имиња и симболи во јавниот простор.
СДСМ и ДУИ бараат оставка и оградување
СДСМ го повика премиерот Христијан Мицкоски да се изјасни дали објавите се став на Владата или постапки на поединечни функционери.
ДУИ побара разрешување на Китановиќ и оцени дека ВЛЕН, како дел од власта, има политичка одговорност за однесувањето на коалициските партнери.
Двете партии ги поврзаа објавите со поширокото прашање за односот на Владата кон европските вредности и кон пресудите на меѓународните судови.
СДА Македонија го прошири притисокот кон целата владина коалиција
Со остра реакција се огласи и СДА Македонија, која побара од премиерот Мицкоски и од првиот вицепремиер Беким Сали да се изјаснат за ставовите што доаѓаат од ДПСМ.
Партијата оцени дека молкот на владините партнери би можел да се толкува како политичко прифаќање на ваквите ставови.
СДА Македонија истовремено изнесе пошироки политички обвинувања за ширење на идеологијата на таканаречениот „српски свет“. Овие тврдења се политички оценки на партијата и не претставуваат утврдени факти.
Европската комисија со порака до кандидатите
Контроверзијата се развива во момент кога Европската комисија по смртта на Младиќ порача дека глорификацијата на воени злосторници е спротивна на фундаменталните европски вредности и нема место ниту во ЕУ ниту во земјите кандидати за членство.
Младиќ беше правосилно осуден за геноцидот во Сребреница, во кој во јули 1995 година беа убиени повеќе од 8.000 Бошњаци, како и за прогон, убиства, тероризирање на цивилното население во Сараево и земање припадници на Обединетите нации како заложници.
Политичката расправа во Скопје сега се поместува од осуда на поединечни објави кон прашањето дали ќе има конкретна институционална и политичка одговорност.