Европската Унија мобилизира најмалку 43 милијарди евра за инвестиции поврзани со домувањето, додека растот на цените на недвижностите и кириите го претвора достапното домување во еден од поголемите социјални и економски предизвици во Европа.
Според податоци на Европската комисија, понудата на станови бара инвестиции од околу 150 милијарди евра годишно за да може да одговори на сегашната побарувачка.
Комисијата предупредува дека цените на недвижностите во ЕУ од 2013 година растат побрзо од приходите на домаќинствата, додека просечните кирии исто така се зголемуваат. Кај новите договори за изнајмување растот е уште поизразен.
Во исто време, од 2021 година се намалува бројот на одобренија за станбена изградба, додека дел од постојниот станбен фонд останува ненаселен.
Најмалку 43 милијарди евра европски пари
ЕУ веќе мобилизира најмалку 43 милијарди евра инвестиции поврзани со домувањето во рамките на актуелната повеќегодишна финансиска рамка.
Средствата доаѓаат преку кохезиските фондови, InvestEU, LIFE, Програмата за единствениот пазар, Horizon Europe и NextGenerationEU.
Европската стратегија не се ограничува само на изградба на нови станови. Парите се насочуваат кон социјално и достапно домување, енергетско реновирање, студентски домови, поддршка за младите при купување прв дом и реформи што треба да ја забрзаат изградбата.
Комисијата оценува дека домувањето директно влијае врз пристапот до образование, работа, здравствени услуги и целосното учество на граѓаните во општеството.
Енергетски реновирани 40.000 социјални станови во Франција
Еден од моделите што ги поддржува ЕУ е масовното енергетско реновирање на постојните станови.
Во Франција околу 40.000 социјални станови добиле грантови за подобрување на енергетската ефикасност. Целта е ранливите домаќинства да трошат помалку енергија и со тоа да имаат пониски месечни сметки.
Во Белгија, пак, реновирани се повеќе од 4.700 социјални домови во различните региони на земјата.
Италија додава повеќе од 10.000 социјални станови
Италија преку европските механизми го зголемува фондот за социјално домување со повеќе од 10.000 нови или обновени станбени единици наменети за семејства со ниски и средни приходи.
Паралелно се обновени повеќе од еден милион квадратни метри деградирани јавни површини.
Во Полска законските измени ја зголемија јавната поддршка за изградба на енергетски ефикасни станови. За објекти наменети за домаќинства со ниски приходи поддршката е зголемена од 80 на 95 отсто, а за оние со просечни приходи од 35 на 60 отсто.
Чешка, пак, усвои Закон за достапно домување и воспостави механизми за активирање на празните станови. ЕУ поддржала и јавно-приватен инвестициски инструмент вреден 39,6 милиони евра за изградба и реновирање достапни станови.
Студентските домови стануваат дел од решението
Недостигот од достапно домување особено ги погодува младите и студентите, оценува Комисијата.
NextGenerationEU затоа финансира изградба и реконструкција на студентско сместување во земји како Италија, Португалија, Романија и Шведска.
Мерките во рамките на Механизмот за закрепнување и отпорност досега опфатиле повеќе од 12,6 милиони млади луѓе на возраст од 15 до 29 години, преку поширок пакет инвестиции и мерки поврзани со студентско домување, образование и стипендии.
163 милијарди евра за социјални цели
Пошироко, повеќе од 163 милијарди евра од NextGenerationEU се распределени за социјални цели.
Европската комисија го поврзува домувањето со борбата против сиромаштијата, бездомништвото и социјалната исклученост, но и со можноста постарите лица и лицата со попреченост да живеат самостојно во своите заедници.
Во повеќе земји се воведуваат локални агенции за домување, програми за привремено сместување и моделот „Housing First“, кој обезбедува дом како почетна точка за решавање на другите социјални проблеми.
Пораката од Брисел е дека станбената криза повеќе не може да се третира само како прашање на пазарот на недвижности. Таа станува прашање на животен стандард, демографија, образование и социјална стабилност.