Поранешниот венецуелски претседател Николас Мадуро побара од американски федерален суд да ги отфрли обвиненијата за трговија со дрога против него, тврдејќи дека како шеф на суверена држава имал целосен имунитет од кривично гонење во Соединетите Американски Држави.
Барањето, поднесено во федералниот суд во Менхетен од неговиот адвокат Бери Полак, отвора невообичаен правен спор околу тоа дали американските судови можат да судат странски лидер кого Вашингтон не го признавал како легитимен претседател.
Мадуро беше заробен од американските сили на 3 јануари 2026 година, за време на воена операција во Каракас одобрена од претседателот Доналд Трамп, а потоа беше префрлен во САД.
Тој се изјасни за невин и се наоѓа во федерален притвор во Бруклин.
Доколку судот не го прифати барањето за отфрлање на обвинението, судењето е закажано за 1 јуни 2027 година.
Одбраната: Ова е преседан без пример
Адвокатите на Мадуро се повикуваат на долгогодишниот принцип на меѓународното право според кој актуелните шефови на држави уживаат имунитет од кривично гонење пред судовите на други земји.
Полак тврди дека судијата Алвин Хелерстајн нема надлежност да го води процесот.
„Ова невидено кривично гонење го прекршува апсолутниот имунитет од кривична јурисдикција“, напиша адвокатот во поднесокот до судот.
Одбраната дополнително тврди дека делата за кои е обвинет Мадуро би биле поврзани со неговата официјална функција, што, според неа, претставува дополнителна основа за имунитет.
Мадуро категорично ги отфрла обвиненијата.
Клучното прашање: Дали Мадуро воопшто бил признат претседател?
Американските власти со години не го признаваа Мадуро како легитимен претседател на Венецуела.
Вашингтон го прекина неговото признавање во 2019 година, по изборите во 2018 година кои САД и други земји ги оценија како нерегуларни. Американската администрација не ги призна ниту резултатите од неговиот реизбор во 2024 година.
Токму тоа може да биде најголемата пречка за аргументот на одбраната.
Американските судови во вакви случаи вообичаено ѝ даваат значителна тежина на позицијата на извршната власт околу прашањето кого Вашингтон го признава како легитимен странски лидер.
Правни експерти цитирани од Ројтерс оценуваат дека Мадуро се соочува со тешка правна битка.
Одбраната го користи случајот на Нориега
Еден од ретките американски преседани е случајот со поранешниот панамски лидер Мануел Нориега.
По американската инвазија на Панама, Нориега беше заробен и префрлен во САД, каде што во 1990 година федерален суд го отфрли неговото барање за имунитет на шеф на држава.
Но адвокатите на Мадуро тврдат дека случаите се различни.
Нориега формално никогаш не ја носел титулата претседател, додека, според одбраната, Вашингтон не спори дека Мадуро фактички бил шеф на Венецуела, туку ја оспорувал легитимноста на неговото владеење.
Парадоксот со Делси Родригез
Одбраната посочува и на уште една политичко-правна противречност.
По заробувањето на Мадуро, неговата поранешна потпретседателка и сојузничка Делси Родригез ја презеде функцијата привремен лидер на Венецуела и ја засили соработката со администрацијата на Трамп.
Минатиот месец Вашингтон и Каракас постигнаа договор кој, според Ројтерс, предвидува САД да преземат контрола врз околу една петтина од венецуелските нафтени резерви.
Адвокатот Полак тврди дека е нелогично Вашингтон да ја прифаќа Родригез, која на функцијата била поставена во системот предводен од Мадуро, а истовремено да не го признава статусот на самиот Мадуро.
Венецуелските власти во првите недели по неговото заробување продолжија да го нарекуваат легитимен шеф на државата, но во последниот период ретко јавно го отвораат тоа прашање.
Одлуката може да создаде важен преседан
Американското обвинителство има рок до 2 октомври да одговори на барањето на одбраната.
Судијата Хелерстајн закажа расправа за 17 ноември, кога ќе се разгледува барањето обвинението да биде отфрлено.
Случајот може да има последици што одат подалеку од судбината на Мадуро, бидејќи американскиот суд ќе треба да се соочи со чувствителното прашање дали политичкото непризнавање на еден странски лидер е доволно за тој да го загуби имунитетот што меѓународното право традиционално им го признава на шефовите на држави.
Хук: Американски војници го заробија во Каракас, а сега Мадуро ја користи една од најстарите заштити во меѓународното право за да излезе од американскиот суд: „Бев шеф на држава и не можете да ми судите“.