Американскиот претседател Доналд Трамп и кинескиот лидер Си Џинпинг ја завршија тридневната средба во Вашингтон без голем трговски договор, но со согласност двете најголеми светски економии да продолжат со разговорите и да отворат формален дијалог за ризиците од вештачката интелигенција.
Посетата, втора државна посета на Си на САД од 2015 година, беше проследена со церемонијален пречек, државна вечера и необичен личен гест на Трамп, кој го пречека кинескиот претседател на аеродромот.
Но зад дипломатскиот спектакл останаа нерешени некои од најтешките прашања во односите меѓу Вашингтон и Пекинг – трговијата, напредните полупроводници, ретките минерали, Тајван и глобалната трка за ВИ.
Трамп по разговорите рече дека имале „одлична средба“, додека Си изјави дека двајцата лидери постигнале заедничко разбирање за повеќе прашања.
Конкретните резултати, сепак, останаа ограничени.
Од трговска војна кон управување со примирјето
Главната непосредна придобивка од самитот е продолжувањето на дијалогот.
Вашингтон и Пекинг во последните години воведуваа ограничувања насочени кон технологијата, инвестициите, полупроводниците и критичните минерали, додека паралелно се обидуваа да спречат економското ривалство да прерасне во целосна конфронтација.
Тоа ја претвора сегашната фаза во нешто што повеќе личи на управување со трговското примирје отколку на решавање на основните спорови.
За да опстане таквото примирје, аналитичарите предупредуваат дека на двете страни ќе им бидат потребни конкретни резултати, а не само нови средби.
ВИ станува нова дипломатска тема
Најзначајната нова област за формален дијалог е вештачката интелигенција.
САД и Кина се согласија во следните недели да разговараат за ризиците од напредните системи за ВИ.
Тоа е значаен чекор бидејќи двете земји истовремено се најголемите конкуренти во глобалната трка за ВИ и две од државите без кои практично е невозможно да се воспостават глобални правила за најмоќните модели.
Но засега нема договор за заеднички правила, ограничување на развојот или механизам за контрола.
Вашингтон се обидува да ја задржи предноста во напредните чипови и инфраструктурата за ВИ, додека Пекинг забрзано развива сопствен екосистем и домашни алтернативи.
Американските и кинеските ВИ-компании истовремено стануваат сè подиректни конкуренти на глобалниот пазар.
Ретките минерали остануваат кинески адут
Една од најголемите структурни слабости на САД останува зависноста од Кина за ретките минерали.
Кина доминира во глобалното ископување, а уште повеќе во преработката на овие материјали, кои се неопходни за електрониката, електричните автомобили, одбранбената индустрија и високата технологија.
Американското производство расте, но проценките покажуваат дека Вашингтон ќе остане зависен од кинеските синџири на снабдување и во следната деценија.
Тоа му дава на Пекинг значајна преговарачка карта во момент кога САД ги користат ограничувањата за напредни полупроводници како еден од своите најсилни инструменти за притисок.
Тајван останува црвената линија
Ниту спектакуларниот пречек во Вашингтон не го отстрани најопасниот геополитички спор меѓу двете сили.
Пекинг бара намалување и прекин на американската продажба на оружје за Тајван, кој Кина го смета за своја територија.
Вашингтон нема формални дипломатски односи со Тајпеј, но американското законодавство предвидува поддршка за способноста на Тајван да се брани.
САД во пресрет на самитот повторно ги уверија Јапонија и Јужна Кореја во своите безбедносни обврски и ја нагласија важноста на мирот и стабилноста во Тајванскиот Теснец.
Иран влезе во разговорите
Самитот не беше ограничен само на билатералните односи.
Си побара САД и Иран да се вратат на дијалогот за завршување на војната, додека Вашингтон го отвори и прашањето за односите на Пекинг со Техеран.
Американската страна соопшти дека двете земји се согласуваат дека Иран не треба да поседува нуклеарно оружје.
Тоа му дава на Пекинг потенцијално поголема дипломатска улога во кризата околу Иран и Ормускиот Теснец, кој е клучен и за кинеското снабдување со енергија.
Уште две средби до крајот на годината
Трамп и Си се очекува повторно да се сретнат уште двапати до крајот на годината.
Тоа може да биде поважно од резултатот на самитот во Вашингтон.
Наместо обид сите спорови да се решат со еден голем договор, двете сили се движат кон серија средби со кои се обидуваат да го контролираат ривалството и да спречат нова ескалација.
Економската меѓузависност останува огромна дури и во стратешките индустрии. Американски финансиски институции продолжуваат да работат со кинески технолошки компании, додека кинески капитал останува изложен на американскиот технолошки сектор.
Вашингтон и Пекинг, според тоа, не го завршија трговскиот и технолошкиот конфликт.
Но по тридневниот самит покажаа дека засега имаат заеднички интерес тој конфликт да остане под контрола.