Бугарија се подготвува за претседателските избори на 25 октомври во трка во која надворешнополитичката ориентација на земјата, односот кон Русија и концентрацијата на политичката моќ околу премиерот Румен Радев стануваат едни од главните линии на поделба.
Меѓу кандидатите кои привлекуваат најголемо внимание се вршителката на должност претседател Илијана Јотова и поранешниот привремен премиер Андреј Ѓуров, кој ја гради кампањата врз проевропска платформа, владеење на правото и борба против корупцијата.
Извршниот совет на Демократи за силна Бугарија (ДСБ) одлучи да ги поддржи Ѓуров за претседател и Георги Кандев за потпретседател.
Зад нив претходно застана и граѓански иницијативен комитет составен од повеќе од 200 уметници, писатели, универзитетски професори, научници, поранешни министри и други јавни личности.
Иако Ѓуров и Кандев формално настапуваат како кандидати предложени од граѓанска иницијатива, поддршка за нив најавија и „Продолжуваме со промената“ и „Демократска Бугарија“.
Ѓуров: Нема да дозволам Бугарија да ја напушти Европа
Ѓуров ја претставува својата кандидатура како обид за промена на политичкиот модел кој, според него, доминирал во земјата речиси две децении.
„Како претседател, ќе бидам гарант за развојот на Бугарија во Европа и слободниот свет“, рече Ѓуров, додавајќи дека нема да дозволи европската ориентација на земјата да биде поткопана од партиски, олигархиски или странски интереси.
Тој ги постави владеењето на правото, реформата на правосудството, борбата против корупцијата и транспарентноста меѓу главните теми на својата кампања.
Ѓуров беше привремен премиер од февруари до мај годинава, а претходно беше заменик-гувернер на Бугарската народна банка и пратеник.
Неговиот кандидат за потпретседател Кандев е долгогодишен функционер во Министерството за внатрешни работи и беше привремен главен секретар на МВР.
Јотова со поддршка од таборот на Радев
Главен противник на Ѓуров е Јотова, која се обидува да освои целосен претседателски мандат по големото политичко престројување во Бугарија оваа година.
Поранешниот претседател Румен Радев победи на парламентарните избори во април, формираше влада и стана премиер. Победа на неговата поранешна потпретседателка Јотова затоа би значела дека политички блиски фигури ќе ги предводат и Владата и претседателската институција.
Јотова во кампањата зазеде позиција дека војната во Украина не може да биде решена со воени средства и се заложи за обновување на дипломатските канали со Русија.
Нејзините противници тоа го претставуваат како доказ за помек однос кон Москва, додека поддржувачите ја нагласуваат потребата од дипломатско решение за војната.
ГЕРБ без свој кандидат
Дополнителна неизвесност создава одлуката на ГЕРБ да не предложи сопствен кандидат.
Партијата на Бојко Борисов, која со години доминираше во бугарската политика, објасни дека сопствен кандидат би можел дополнително да го подели проевропското гласачко тело и да ѝ помогне на Јотова.
Борисов претходно повикуваше на пошироко обединување на десницата и заедничка кандидатура со „Продолжуваме со промената“ и „Демократска Бугарија“, но таков договор не беше постигнат.
Во трката влегуваат и поранешниот привремен министер за земјоделство Иван Христанов и лидерот на МЕЧ, Радостин Василев, додека „Преродба“ сè уште нема објавено кандидат, а позицијата на ДПС останува нејасна.
Конечната листа на претседателски двојки треба да биде позната до 22 септември.
Претседателот во бугарскиот систем нема овластувања самостојно да ја менува европската политика на земјата, но има значајна политичка и дипломатска улога и може силно да влијае врз јавната дебата.
Токму затоа изборите на 25 октомври ќе бидат тест не само за односот на силите меѓу Радев, Јотова, Ѓуров и традиционалната десница, туку и за правецот во кој бугарското општество сака да се движи по повеќегодишната политичка нестабилност.