Шведска во недела излегува на парламентарни избори во една од најнеизвесните трки во последните години, со само 0,3 процентни поени разлика меѓу левиот и десниот блок и реална можност Шведските демократи првпат директно да влезат во владата.
Последното истражување на „Дагенс Нихетер“ и „Ипсос“ покажува 175 мандати за блокот предводен од социјалдемократката Магдалена Андерсон и 174 за десниот блок на актуелниот премиер Улф Кристерсон.
Андерсон важи за фаворит за повторно да стане премиерка по четири години во опозиција, но предноста на нејзиниот блок значително се намали во завршницата на кампањата.
Кристерсон оди чекор подалеку со Шведските демократи
Во 2022 година Кристерсон го прекина долгогодишното политичко табу и постигна договор со десничарските Шведски демократи, со што неговата малцинска коалиција доби поддршка за формирање влада.
Шведските демократи оттогаш имаат значително влијание врз политиките за миграција и криминал.
За овие избори Кристерсон отиде чекор подалеку и најави дека, доколку десниот блок победи, партијата може да добие и министерски места.
Тоа би било првпат Шведските демократи директно да влезат во владата.
Миграцијата и криминалот веќе ја сменија политичката сцена
Во изминатите четири години Шведска значително ја заостри политиката кон миграцијата и криминалот.
Меѓу мерките што предизвикаа најмногу дебати се депортации на малолетници, намалување на возраста за кривична одговорност и можност 14-годишници да завршат во затворски установи за возрасни.
Манифестот на Шведските демократи дополнително предвидува одземање на дозволи за постојан престој, натамошно ограничување на имиграцијата и законски промени поврзани со, како што го нарекуваат, „антишведски сентимент“.
Еден од нивните изборни слогани е „Да ја направиме Шведска повторно Шведска“.
И левицата се помести надесно
Но миграциската политика повеќе не е линија што јасно ги дели двата блока.
И Социјалдемократите на Андерсон се придвижија надесно по прашањата за криминалот, миграцијата и интеграцијата.
Политикологот Бо Петерсон од Универзитетот во Малме оценува дека Шведските демократи веќе во голема мера ја добиле политичката дебата за миграцијата, бидејќи дел од нивните поранешни ставови биле преземени и од традиционалните партии.
Тоа значи дека изборите може да покажат дали партијата има поширока привлечност надвор од темата што ја издигна во центарот на шведската политика.
Малите партии може да одлучат кој ќе владее
Со разлика од само еден пратеник во последните проекции, резултатите на помалите партии може да бидат пресудни.
Либералите, кои се дел од актуелната владејачка коалиција, може да бидат клучни за способноста на десницата да формира мнозинство.
На левата страна, резултатите на Центристичката партија и другите помали партнери исто така може да ја одредат конечната парламентарна математика.
Излезноста при предвременото гласање се очекува да биде рекордно висока.
Европа го следи резултатот
Шведските избори доаѓаат само неколку дена по силниот резултат на германската АфД на покраинските избори, а во Франција Марин Ле Пен води во анкетите пред претседателските избори следната година.
Поради тоа, резултатот во Шведска ќе се следи и како показател за поширокото поместување на европската политика кон десно.
Главните теми за шведските гласачи се здравството, јавниот ред и криминалот, имиграцијата и економијата.
Првите изборни резултати се очекуваат во недела навечер, но доколку разликата остане минимална, формирањето влада може да трае со недели, па и месеци.