САД и Иран разменија нови напади врз бродови и танкери во Персискиот Залив и Оманскиот Залив, отворајќи нова фаза во шестмесечниот конфликт и повторно зголемувајќи ја опасноста за пловидбата низ Ормускиот Теснец, една од најважните светски рути за нафта и гас.
Американската Централна команда, CENTCOM, соопшти дека американските сили „трајно онеспособиле“ два танкери поврзани со Иран и целосно уништиле трет брод во Оманскиот Залив.
Еден од нападнатите танкери се наоѓал во близина на островот Харг, каде е сместен главниот ирански терминал за извоз на нафта.
Иранските државни медиуми ги потврдија американските напади и соопштија дека Техеран возвратил со напади врз три бродови кои ги опиша како поврзани со САД, како и врз три танкери што минувале низ Ормускиот Теснец по, според иранските власти, „неовластена“ рута.
Нема независна потврда за обемот на штетите од иранските контранапади.
Американски танкер потонал во Оманскиот Залив
Во порака објавена по нападите, американската страна соопшти дека танкерот M/T Kylo потонал во Оманскиот Залив.
„Благодарение на прецизноста и професионалноста на американските војници, M/T Kylo денеска потона во Оманскиот Залив и ѝ се придружи на иранската морнарица на дното на морето“, се наведува во американската порака.
CENTCOM претходно соопшти дека два американски воени брода биле цел на повеќекратни ирански напади, меѓу кои носач на авиони и разорувач со наведувани ракети.
Според американската команда, нападите биле избегнати и немало повредени американски војници.
Вашингтон тврди дека трите нападнати танкери биле дел од повеќемилијардна мрежа која го финансира Корпусот на исламската револуционерна гарда и иранските сојузници во регионот.
Техеран возврати врз шест бродови
Иранската револуционерна гарда подоцна соопшти дека нападнала шест бродови во регионот.
Три танкери биле цел во Ормускиот Теснец, додека уште три бродови што Техеран ги опиша како „поврзани со САД“ биле нападнати на други локации.
Иранските власти предупредија дека бродовите не треба да ги користат рутите кои Техеран ги смета за неовластени.
Ормускиот Теснец практично е сериозно ограничен за нормална пловидба од почетокот на војната во февруари и стана една од главните алатки на Иран за притисок врз САД и нивните сојузници.
Вашингтон, од друга страна, тврди дека теснецот е отворен и дека американската морнарица им помага на комерцијалните бродови да користат јужна рута низ водите на Оман.
Хегсет: Ако пукаат во наши бродови, ќе им ги потонеме танкерите
Неколку часа пред американските напади, секретарот за одбрана Пит Хегсет упати директна закана кон Техеран.
„Едноставно е: ако Иран пука врз американски бродови, ние ќе ги уништиме и потонеме нивните танкери“, напиша Хегсет.
Новата размена на удари дојде само еден ден откако американскиот претседател Доналд Трамп го опиша конфликтот како релативно мал за САД.
Трамп рече дека не го смета судирот со Иран за целосна војна, туку за „воен конфликт“ со повремени напади.
Сепак, последните инциденти покажуваат дека конфликтот повторно се шири кон морските трговски патишта.
Ормускиот Теснец во центарот на конфликтот
Теснецот меѓу Иран и Оман е една од најчувствителните точки за глобалната економија.
Пред почетокот на конфликтот, преку него минуваа околу 20 проценти од светските испораки на нафта и течен природен гас.
Ограничувањата во пловидбата веќе придонесоа за раст на глобалните цени на енергенсите.
Во САД, просечната цена на галон дизел во петокот достигна 5,85 долари, во споредба со 3,71 долар една година претходно, што го зголемува политичкиот притисок врз администрацијата на Трамп пред конгресните избори во ноември.
Шест месеци војна без дипломатски излез
САД и Израел ги започнаа широките напади врз Иран на 28 февруари, по што Техеран возврати со напади врз Израел, американски бази и држави сојузнички на Вашингтон во Заливот.
Шеесетдневното примирје меѓу САД и Иран истече минатиот месец без нов дипломатски договор.
По релативно мирен период, американските сили минатата недела повторно почнаа со напади, вклучувајќи удари врз позиции за кои Вашингтон тврдеше дека биле подготвувани за поставување морски мини во Ормускиот Теснец.
Иран потоа нападна американски цели и цели на сојузнички држави во Обединетите Арапски Емирати, Бахреин, Кувајт и Јордан.
Најновата размена на напади врз танкери дополнително го зголемува ризикот конфликтот да се претвори во долготрајна битка за контрола на поморските линии преку кои се движи значителен дел од светската енергија.