Меѓународниот аеродром Скопје се најде во центарот на дебатата во Црна Гора за иднината на нејзините два главни аеродрома, откако седумгодишниот процес за нивно давање под концесија се приближи кон неуспешен крај, а Владата во Подгорица најави дека државата ќе го преземе нивниот натамошен развој.
Црногорскиот портал „Актуелно“ го споредува моделот на Подгорица и Тиват со Скопје, каде со аеродромот управува ТАВ Македонија, дел од меѓународната групација ТАВ Аеродроми.
Според објавените податоци, Скопскиот аеродром на почетокот на септември во Истанбул го примил своето 11-то признание од програмата Airport Service Quality на Меѓународниот совет на аеродроми – ACI. Наградите се засноваат на оценките и искуството на патниците.
Растот е видлив и преку бројот на патници. Во 2010 година, кога ТАВ го презеде управувањето, Скопје имало 684.905 патници. Во 2025 година аеродромот првпат ја надминал границата од три милиони, додека Скопје и Охрид заедно опслужиле 3.475.288 патници, девет проценти повеќе од претходната година.
ТАВ го поврзува растот со инвестициите во инфраструктурата, оперативната ефикасност и проширувањето на мрежата на авиолинии. Само во 2025 година компанијата, според податоците наведени во анализата, инвестирала 3,8 милиони евра во модернизирање на услугите за патниците.
Тиват со 2,4, Подгорица со 3,0
Сликата што ја прикажува црногорскиот портал за Подгорица и Тиват е значително поинаква.
Во неодамнешно рангирање базирано на оценки на Google, Тиват со оценка 2,4 бил најлошо оценет меѓу десетте аеродроми вклучени на листата на најслабо оценети во Европа, додека Подгорица со 3,0 бил трет. Станува збор за оценки на корисници, а не за официјално рангирање на ACI, па тие не се директно споредливи со признанијата што ги добива Скопје.
Сепак, податоците ја засилија дебатата во Црна Гора за квалитетот и капацитетот на аеродромската инфраструктура, особено по години без конечна одлука за концесијата.
Седум години бараа концесионер
Постапката за концесија на аеродромите во Подгорица и Тиват почна во 2019 година.
Црногорската влада во април годинава предложила 30-годишната концесија да му биде доделена на прворангираниот конзорциум предводен од јужнокорејскиот Инчеон.
Според тогашните владини проценки, проектот требало да донесе најмалку една милијарда евра директни финансиски ефекти – 300 милиони евра задолжителни инвестиции, околу 600 милиони преку варијабилна концесиска такса и 100 милиони евра еднократен надомест.
Но во јули Инчеон ја известил Владата дека се повлекува од процесот. Второрангираниот „Corporación América Airports“ покажал подготвеност да продолжи, но Владата тргнала кон поништување на постапката.
Државата сега најавува дека ќе инвестира
По неуспехот на концесискиот процес, Владата на премиерот Милојко Спајиќ на 2 септември најавила формирање меѓуинституционално тело за развој на двата аеродрома и подготовка на нов мастер-план во 2027 година.
За Подгорица се планираат нов терминал, проширување на платформата и реконструкција и продолжување на пистата. За Тиват се најавуваат нов терминал и платформа, рулница и целосна реконструкција на пистата.
Но финансиската конструкција сè уште не е затворена. Владата ги споменува европските грантови и поволното финансирање од меѓународните финансиски институции, додека мастер-планот треба да биде еден од предусловите за пристап до такви средства.
Токму тука споредбата со Скопје станува интересна за поширокиот регион.
Македонскиот пример не докажува дека приватното управување или концесијата автоматски е подобро решение. Успехот зависи од договорот, инвестициите, конкуренцијата, управувањето и способноста да се привлечат авиокомпании.
Но растот на Скопскиот аеродром од помалку од 700.000 патници во 2010 година до повеќе од три милиони во 2025 година му дава на македонскиот модел мерлив резултат што сега се користи како аргумент во црногорската дебата.