Украина и САД договориле клучни приоритети за следната фаза од соработката, вклучително засилување на противвоздушната одбрана, заштита на енергетската мрежа, поголем пристап до американски течен природен гас и подготовка на долгорочни безбедносни и економски гаранции, изјави украинскиот претседател Володимир Зеленски по три рунди разговори во Киев со американските пратеници Стив Виткоф и Џаред Кушнер.
Разговорите доаѓаат еден ден откако Виткоф и Кушнер имаа повеќечасовна средба со рускиот претседател Владимир Путин во Москва.
Зеленски ги опиша разговорите во Киев како „многу суштински“ и рече дека една од главните теми била подготовката за претстојната зима.
„Зимски пакет“ за Украина
Според Зеленски, Киев очекува од западните партнери пакет помош што би вклучувал дополнителна противвоздушна одбрана, поддршка за енергетската инфраструктура и можност за поголем увоз на американски ЛНГ.
„Сметаме на поддршка за противвоздушната одбрана, енергетска поддршка и сериозни количества американски ЛНГ“, рече Зеленски.
Украина со месеци предупредува дека руските напади врз електроенергетската инфраструктура можат дополнително да го отежнат снабдувањето со електрична енергија во текот на зимата.
Киев затоа се обидува паралелно да ги зајакне и воздушната одбрана и алтернативните извори за снабдување со енергија.
67 украински компании работат на системи против дронови
Зеленски изјави дека 67 компании во Украина веќе работат на системи способни масовно да соборуваат брзи беспилотни летала.
Според него, три до пет компании веќе покажале конкретни резултати и се очекува нивните системи да преминат во поголемо сериско производство.
Украинскиот претседател ова го опиша како „План Б“.
„План А“, според него, останува дипломатскиот процес и што е можно побрзо намалување на ескалацијата со Русија.
Виткоф и Кушнер се обидуваат да ги рестартираат преговорите
Зеленски посебно ја нагласи улогата на Виткоф и Кушнер во повторното активирање на мировниот процес по неколкумесечен дипломатски застој.
Американските пратеници прво разговараа со Путин во Москва, а потоа отпатуваа за Киев за директни разговори со украинското раководство.
Според Зеленски, за време на состаноците биле разгледани сите можности за продолжување на преговорите.
Во третата рунда биле вклучени и советници за национална безбедност од Велика Британија, Франција и Германија.
Украина, САД и европските партнери се согласиле во блиска иднина повторно да се состанат.
Местото на следната средба сè уште не е одредено.
Територијалните прашања остануваат најтешки
Зеленски потврди дека територијалните прашања остануваат дел од преговорите.
Тој, сепак, оцени дека ваквите одлуки не можат да се решат само на ниво на преговарачки тимови.
Според него, најчувствителните територијални прашања ќе мора да бидат решавани директно на ниво на лидерите.
Тоа останува една од најголемите пречки за евентуален мировен договор.
Русија инсистира на контрола врз украински територии што ги смета за дел од својата држава, додека Киев одбива формално да се откаже од окупираните области.
„План за просперитет“ по војната
Покрај непосредната воена и енергетска помош, Украина и САД разговарале и за поширок економски пакет за периодот по завршувањето на војната.
Зеленски го нарече тоа „план за просперитет“.
Идејата е безбедносните гаранции да бидат поврзани со долгорочна економска обнова, инвестиции и ресурси за одржување на силни украински вооружени сили.
„Нашата армија мора да биде силна и тоа е нашата примарна безбедносна гаранција“, рече Зеленски.
Според него, секој иден договор ќе мора да содржи јасни механизми кои ќе ѝ овозможат на Украина да ја финансира одбраната и да ја обнови економијата.
Од Москва до Киев
Посетата беше прва официјална мисија на Виткоф и Кушнер во Киев од почетокот на целосната руска инвазија во февруари 2022 година.
Тие пристигнале во украинската престолнина со воз, поради затворениот воздушен простор и безбедносните ризици.
Претходно, во Москва, двајцата американски пратеници повеќе од три часа разговараа со Путин.
Рускиот претседател се согласил на тридневна пауза на нападите врз Киев, додека Украина се согласила да ги запре нападите врз Москва во истиот период.
Но Москва засега не прифати поширок прекин на огнот долж фронтот.
Следниот тест е дали дипломатијата ќе донесе конкретен договор
По средбите во Москва и Киев, мировниот процес повторно добива политички импулс, но клучните разлики остануваат нерешени.
Најголемиот тест ќе биде дали американските пратеници можат да ги приближат позициите на Путин и Зеленски за територијата, безбедносните гаранции и идниот статус на Украина.
Во меѓувреме, Киев паралелно се подготвува и за сценарио во кое војната ќе продолжи и во текот на зимата.