Црна Гора би можела да стане следната членка на Европската Унија во 2028 година, изјави германскиот канцелар Фридрих Мерц на Самитот на Берлинскиот процес, оценувајќи дека Подгорица постигнала значителен напредок во пристапните преговори.
„Црна Гора е земја на која можеме да ѝ понудиме конкретна европска перспектива, односно да стане 28. членка на Европската Унија во 2028 година. Верувам дека тоа е реално“, рече Мерц.
Неговата оценка доаѓа во време кога земјите од Западен Балкан напредуваат со различна брзина кон членството во ЕУ, а билатералните спорови и внатрешните политички несогласувања продолжуваат да влијаат врз процесот.
Црна Гора затворила 21 од 33 поглавја
Според црногорскиот претседател Јаков Милатовиќ, земјата досега ги отворила сите 33 преговарачки поглавја, од кои 21 е привремено затворено.
Владата во Подгорица има цел да ги заврши пристапните преговори до крајот на 2026 година, по што договорот за пристапување би можел да биде потпишан во текот на 2027 година.
Милатовиќ, кој престојуваше во Литванија, побара поддршка од претседателот Гитанас Науседа договорот да биде потпишан за време на литванското претседавање со Советот на ЕУ, во првата половина на следната година.
Европската комесарка за проширување Марта Кос потврди дека Црна Гора ги исполнила преостанатите законодавни обврски од Поглавјето 24, кое се однесува на правдата, слободата и безбедноста, но нагласи дека спроведувањето на реформите останува неопходно.
Во Поглавјето 23, поврзано со правосудството и основните права, Подгорица треба да ги доврши уставните измени, одредени кадровски именувања и воспоставувањето на Централната изборна комисија.
Хрватска бара решавање на билатералните спорови
Една од преостанатите пречки на европскиот пат на Црна Гора се отворените прашања со Хрватска.
Хрватскиот премиер Андреј Пленковиќ, по средбата со црногорскиот колега Милојко Спајиќ, ги поздрави одлуките за преименување на базенот во Котор и трајната заштита на спомен-плочата во Морињ, но побара дополнителен напредок во билатералните односи.
Мерц изјави дека за овие прашања интензивно разговарал со Пленковиќ и дека очекува да бидат надминати.
„Сигурен сум дека преостанатите прашања можат да се решат и дека нема да бидат пречка за влезот на Црна Гора во Европската Унија“, рече германскиот канцелар.
Австрискиот канцелар Кристијан Штокер упати поинаку формулирана порака, нагласувајќи дека билатералните спорови не смеат да го забавуваат проширувањето.
„Билатералните прашања не смеат да влијаат врз пристапниот процес. Тие не смеат да го забавуваат овој геополитички исклучително важен процес“, изјави Штокер.
Македонија останува на барањето прво да се договори Акцискиот план за малцинствата
За разлика од Црна Гора, Северна Македонија сè уште не ја завршила обврската за уставни измени, која е услов за продолжување кон следната фаза од преговорите со ЕУ.
Премиерот Христијан Мицкоски, кој ја предводеше македонската делегација на Самитот, изјави дека Владата нема да отстапи ниту од заштитата на националните интереси ниту од стратешката цел за членство во Унијата.
Тој повтори дека пред уставните измени треба да биде договорен Акцискиот план за малцинствата, прифатлив за сите 27 членки на ЕУ.
„Ајде најпрвин да го договориме Акцискиот план за малцинствата, во кој 26 земји членки јасно велат дека немаме проблем, една земја членка вели дека имаме проблем“, изјави Мицкоски.
Премиерот ја обвини претходната влада на СДСМ и ДУИ дека прифатила неповолни услови во преговарачката рамка и рече дека на сегашната влада ѝ е потребно време да ги надмине последиците.
Тој не најави конкретен датум за спроведување на уставните измени.
Мерц бара нормализација меѓу Белград и Приштина
Германскиот канцелар на Самитот предупреди дека политичките блокади на Западен Балкан продолжуваат да го отежнуваат регионалниот напредок.
Тој повика на надминување на политичката блокада во Босна и Херцеговина и нормализација на односите меѓу Србија и Косово.
„Мораме да го нормализираме дијалогот меѓу Приштина и Белград“, рече Мерц, повикувајќи и на отфрлање на величењето на воените злосторници.
Штокер изрази загриженост и поради одбивањето на австрискиот предлог од страна на Белград, оценувајќи дека тоа испраќа негативен сигнал кон ЕУ.
Тој порача дека очекува слободни и независни избори во Србија.
Австрија следната година ќе го преземе претседавањето со Берлинскиот процес, со фокус на младите, помирувањето и регионалната соработка.
Различна брзина на европската интеграција
Самитот ја потврди политичката поддршка за проширувањето на Европската Унија, но и разликите во напредокот на земјите од регионот.
Додека Црна Гора веќе разговара за можен датум за потпишување на договорот за пристапување, Северна Македонија останува во спор со Бугарија околу условите за продолжување на преговорите.
И двете земји се соочуваат со билатерални прашања со членки на Унијата, но нивната положба во преговарачкиот процес е различна.
Европската комесарка Марта Кос потсети дека билатералните прашања формално не се дел од техничките преговори, но дека за пристапување е неопходна согласност од сите 27 земји членки.
Затоа, и покрај поддршката од Берлин и Виена, конечниот напредок ќе зависи од спроведувањето на реформите и политичките договори неопходни за обезбедување едногласна согласност во ЕУ.