Писмениот дел од правосудниот испит треба да се полага на јазикот на кој кандидатите студирале, но усниот дел, кој вклучува симулација на судски постапки, треба да остане на македонски јазик, изјави во вторникот премиерот Христијан Мицкоски.
Одговарајќи на новинарско прашање за барањата на студентите правосудниот испит целосно да се полага на албански, Мицкоски рече дека треба да се направи разлика меѓу правото на високо образование на мајчин јазик и јазикот што се користи во правосудниот систем.
„Правосудниот систем во Македонија е едно, а правото да се завршува високото образование на мајчин јазик е друго“, изјави премиерот на настан посветен на набавката на 100 нови амбулантни возила.
Тој посочи дека државата овозможува високо правно образование и на јазици различни од македонскиот и дека ова право не се доведува во прашање.
Според него, логично е кандидатите да го полагаат писмениот дел на јазикот на кој студирале, додека усниот дел, во кој се симулираат граѓанска и кривична постапка, треба да се одвива на македонски.
„Во правосудниот систем имаме принцип на франка лингва, односно употреба на еден заеднички јазик, а во Македонија тој јазик е македонскиот“, рече Мицкоски.
Премиерот не се согласи со медиумските пресметки според кои предложениот модел би овозможил 84 проценти од правосудниот испит да се полага на албански јазик, наведувајќи дека не знае како е добиен тој процент.
Студентите бараат испитот целосно да биде на албански
Ставот на Мицкоски следува по средбата одржана во понеделникот меѓу министерот за правда Јетон Шасивари, претставници на правните факултети и студенти што бараат правосудниот испит целосно да го полагаат на албански јазик.
Според информациите објавени по средбата, студентските претставници не го прифатиле предложениот модел, бидејќи два практични дела од испитот би останале на македонски јазик.
Тие сметаат дека кандидатите што завршиле правни студии на албански треба да имаат можност целиот испит да го полагаат на истиот јазик.
Министерот Шасивари, пак, изјави дека конечниот законски предлог нема да биде донесен без консултации со студентите и правните факултети.
Според него, целта е да се изгради единствен модел на полагање што ќе ја земе предвид јазичната разновидност, без да создава паралелни системи.
Венецијанската комисија ќе биде консултирана
Шасивари најави дека ќе побара мислење од Венецијанската комисија за предложените законски измени.
Тој смета дека таквата консултација треба да помогне во обезбедувањето правна сигурност и усогласеност со европските стандарди.
Мицкоски, пак, се повика на претходните препораки на Венецијанската комисија поврзани со Законот за употреба на јазиците.
Сепак, претходните препораки за јазичната употреба во судството и евентуалното ново мислење за правосудниот испит не треба да се поистоветуваат, бидејќи се однесуваат на различни конкретни прашања.
ДУИ го обвини Шасивари за ограничување на правата
Опозициската Демократска унија за интеграција (ДУИ) остро го критикуваше предлогот на министерот за правда, оценувајќи дека тој претставува компромис на штета на студентите што студирале на албански јазик.
Партијата тврди дека предложеното решение е спротивно на Уставот и Законот за употреба на јазиците.
„На студентите не им требаат компромиси што им ги загрозуваат правата“, соопшти ДУИ.
Од партијата го обвинија Шасивари и дека го променил ставот што претходно го имал за можноста правосудниот испит да се полага на албански.
Овие оценки претставуваат политичко и правно толкување на ДУИ. Во доставените информации нема конечна институционална оценка дека предложениот модел е противуставен.
Конечната одлука сè уште не е донесена
Изјавата на премиерот ја разјаснува позицијата на Владата во однос на поделбата меѓу писмениот и усниот дел од испитот, но законското решение допрва треба да биде усогласено.
Министерството за правда најавува продолжување на консултациите со студентите и академската заедница, додека студентските претставници остануваат на барањето испитот целосно да се полага на албански.
Спорот повторно го отвора прашањето за односот меѓу јазичните права во образованието и употребата на јазиците во правосудниот систем.
Засега нема договор меѓу студентските претставници и Министерството за правда за конечниот модел на полагање.