Албанската престолнина Тирана трет ден по ред е сцена на насилни антивладини протести, во кои демонстранти напаѓаат државни институции, банки и приватни бизниси, додека полицијата се обидува да воспостави контрола со солзавец и водени топови. Во четвртокот се пријавени најмалку 26 повредени лица, а премиерот Еди Рама, соочен со најсериозниот бран улично незадоволство по освојувањето на четвртиот мандат, порача дека нема да поднесе оставка.
Црн чад се издигаше над делови од центарот на Тирана, додека маскирани демонстранти фрлаа камења, пиротехнички средства и други предмети кон полицијата и државните згради. На улиците гореа контејнери, киосци и импровизирани барикади, а искршените излози, оштетените автомобили и уништената јавна инфраструктура сведочеа за интензитетот на судирите.
Протестите, кои започнаа со студентски барања за подобро образование и пониски трошоци за студирање, прераснаа во пошироко антивладино движење против корупцијата, високите животни трошоци и политиките на владата на Рама.
Демонстрантите бараат негова оставка, обвинувајќи ја власта дека не обезбедува перспектива за младите и дека овозможува политичко влијание врз јавните институции.
Дел од незадоволството е поврзано и со контроверзен туристички проект на албанското крајбрежје, поврзан со американскиот инвеститор Џаред Кушнер, зет на претседателот на САД, Доналд Трамп. Противниците на проектот поставуваат прашања за користењето на земјиштето, заштитата на природата и транспарентноста на инвестицијата.
Државните институции под напад, полицијата се повлекува од делови на градот
Најжестоките судири во четвртокот се случија околу зградата на Владата, Министерството за образование, Министерството за внатрешни работи и Министерството за економија.
Протестите започнаа во утринските часови пред Министерството за образование, каде што групи демонстранти ги откорнаа металните огради и фрлаа камења кон зградата.
Полицијата интервенираше со водени топови и солзавец, но дел од демонстрантите се прегрупираа и продолжија кон парламентот, каде што повторно дојде до судири.
Подоцна насилството се прошири кон Министерството за инфраструктура, каде што беа искршени прозорците, а група девојки легнаа на коловозот обидувајќи се да го блокираат движењето на полицијата.
Особено драматични сцени беа регистрирани кај Министерството за економија, каде што, според телевизијата „Топ чанел“, демонстранти успеале да влезат во објектот и да изнесуваат канцелариски предмети и опрема.
Во близина беше оштетена и зградата на Централната изборна комисија.
Нападната беше и зградата на Министерството за внатрешни работи. Демонстрантите со камења и тврди предмети ја оштетија фасадата и се обидоа да влезат, но полицијата ги потисна со солзавец.
Во зоната на мостот кај Блокот, десетици полициски возила беа изложени на напади со камења. Според извештаите од теренот, полициските сили привремено биле принудени да се повлечат, а телевизиски снимки покажале и полицајци кои возвраќаат со фрлање камења.
Нападнати банки и продавници, запалени објекти
Паралелно со нападите врз институциите, насилството се прошири и кон приватните бизниси.
Според албанските медиуми, најмалку четири банкарски филијали биле нападнати во различни делови на Тирана. Маскирани лица кршеле стаклени врати и прозорци, влегувале во дел од објектите и оштетувале банкарска опрема.
Во еден од нападите, демонстранти изнеле документација од филијала, додека во друг случај бил уништен банкомат.
На удар се нашле и продавници на телекомуникациски компании, како и други деловни објекти.
Во центарот на градот биле запалени повеќе киосци и канти за отпад, а пожар бил предизвикан и кај влезот на Министерството за финансии.
Според локалните извештаи, оштетена била и стражарска кабина во близина на американската амбасада, како и објект кај Агенцијата за кибернетичка безбедност.
На булеварот „Маченици на нацијата“, пред седиштето на Владата, демонстрантите неколкупати се враќале по полициските интервенции, палејќи нови барикади и фрлајќи пиротехнички средства.
Насилните инциденти продолжиле и во вечерните часови, кога групи демонстранти се упатиле кон полициската дирекција и студентските домови.
Десетици повредени и приведени
Според извештаите на „Топ чанел“, во четвртокот 26 повредени лица побарале медицинска помош во болницата за трауматологија во Тирана.
Меѓу повредените има полицајци и демонстранти. Еден полициски службеник бил подложен на хируршка интервенција, додека 34-годишна демонстрантка со повреда на главата била ставена под интензивен медицински надзор.
Оваа бројка не ги вклучува повредените од претходниот ден.
Според Министерството за здравство на Албанија, во средата медицинска помош добиле 89 лица, меѓу кои 61 полициски службеник. Полицијата соопшти дека за време на претходните судири биле уапсени 65 лица под сомнение за напади врз полицајци, институции и имот.
Протестите се проширија и надвор од Тирана, со инциденти и полициски интервенции во Драч, Скадар, Елбасан, Корча и други градови.
Поради безбедносната ситуација, албанскиот парламент ја откажа планираната седница, а дел од државните институции ги упатија вработените да работат од дома.
Рама: Владите се менуваат на избори, а не со насилство
И покрај драматичните случувања, албанскиот премиер Еди Рама категорично ја отфрли можноста да поднесе оставка.
Во писмен одговор до новинската агенција „Ројтерс“, Рама нагласи дека владите се менуваат преку демократски избори, а не преку насилни протести.
„Имавме избори минатата година, а не револуција“, порача Рама.
Тој изјави дека е подготвен да ги разгледа легитимните барања на студентите, вклучително и проблемите со трошоците за образование, но дека нема да дозволи насилството да ја наруши европската перспектива на Албанија.
Рама ги обвини и политичките противници дека го злоупотребуваат студентското незадоволство за дестабилизација на земјата.
Посетувајќи ги опожарените простории на Колеџот на Европа во Тирана, премиерот изјави дека одговорните за уништувањето ќе се соочат со законот.
Албанската Влада ги отфрла обвинувањата за корупција, додека организаторите на протестите најавуваат продолжување на демонстрациите.
Европската Унија повикува на смирување
Ескалацијата на насилството предизвика загриженост и кај меѓународните партнери на Албанија.
Делегацијата на Европската Унија во Тирана го осуди насилството и повика на воздржаност, пропорционално постапување на безбедносните сили и конструктивен дијалог.
Со сличен апел се огласи и Организацијата за безбедност и соработка во Европа, нагласувајќи ја потребата од мирно надминување на политичките тензии.
Протестите се случуваат во чувствителен период за Албанија, која настојува да ги заврши преговорите за членство во Европската Унија и да го забрза својот европски пат.
За Рама, продолжувањето на евроинтеграциите е еден од главните аргументи против предвремено напуштање на функцијата. За демонстрантите, пак, европската перспектива не може да биде замена за решавањето на проблемите со корупцијата, образованието и животниот стандард.
Третиот ден од протестите заврши со нови судири, материјални штети и сè поголема неизвесност околу развојот на политичката криза.
Додека Рама инсистира дека ќе го продолжи мандатот, демонстрантите најавуваат дека нема да се повлечат од улиците.