Србија по заминувањето на Александар Вучиќ од власта има шанса да стане подемократска и поуредена држава, со институции што ги почитуваат граѓаните, но промените нема да бидат ниту брзи ниту лесни, оценува Сафета Бишевац, уредничка и колумнистка во независниот српски дневен весник „Данас“.
Во интервју за Инбокс7, Бишевац зборува за политичките предизвици по изборната победа на Студентската листа, борбата против корупцијата и организираниот криминал, европската перспектива на Србија и идните односи со соседните земји, вклучително и со Северна Македонија.
Таа очекува новата власт да има поконструктивен пристап кон регионот и да се посвети на обновување на институциите и владеењето на правото. Сепак, не предвидува суштински промени во официјалниот став на Белград кон Косово, ниту драматичен пресврт во односите со Русија и Кина.
Според Бишевац, најголемиот предизвик за новата влада ќе биде демонтирањето на системот изграден во текот на 14-годишното владеење на Вучиќ.
Инбокс7: Каква ќе биде Србија по овие избори?
Сафета Бишевац: Се надевам дека ќе биде многу подобра и поуредена држава. Не очекувам брзи ниту лесни промени, но верувам дека меѓу пратениците што ќе го сочинуваат мнозинството во новиот состав на Собранието на Србија, од листата „Студентска листа – Студентите победуваат“, има доволно квалификувани и способни луѓе кои можат да ја извлечат Србија од длабоката криза во која ја доведе претходната власт на Александар Вучиќ.
Во текот на неговото 14-годишно владеење, Вучиќ, кој се фалеше дека ја подигнал, изградил и зајакнал Србија, тврдејќи дека живееме во „златно доба“ и дека никогаш не сме живееле подобро, всушност ја претвори државата во речиси целосна автократија, во личен и семеен феуд.
Државните институции ги стави под своја контрола и под контрола на неговата Српска напредна партија, додека профитабилните договори и богатствата на земјата практично им ги подаруваше на странски инвеститори и домашни олигарси.
Неговата пропаганда се закануваше да нè претвори во „европска Северна Кореја“.
Моите очекувања, всушност, се многу скромни. Не очекувам „кули и градови“, туку само поуредена и поцивилизирана држава, чија власт ќе ги почитува сопствените граѓани.
Тоа би било огромна промена во споредба со земјата што ја водеше поранешниот претседател.
Инбокс7: Каква ќе биде надворешната политика на новата влада кон Западот и Истокот?
Сафета Бишевац: Приоритет на идната влада, која ќе ја формира Студентската листа, ќе биде внатрешната политика.
Борбата против криминалот и корупцијата, владеењето на правото, изградбата на државните институции, особено на правосудниот систем, подобрувањето на здравството и образованието, како и заштитата на животната средина и природните богатства.
Надворешната политика нема да биде приоритет. Можеби тоа ќе разочара некои луѓе во странство, но не верувам дека ќе има драматични промени, барем не на прв поглед.
Сепак, борбата против криминалот и корупцијата, воспоставувањето владеење на правото, демократизацијата и слободата на медиумите се дел од програмата на Студентската листа.
Доколку сериозно се посветат на нејзиното спроведување, тоа ќе ја приближи Србија до Европската Унија и ќе овозможи продолжување на пристапните преговори, кои веќе речиси се во застој. Тоа би значело и приближување кон Западот.
Но, Србија не може да си дозволи да им го сврти грбот на Русија и Кина бидејќи, едноставно кажано, економски е зависна од овие држави.
Би сакала идната влада да води посилна прозападна политика, но тоа не е реално.
Србија нема да воведе санкции против Русија бидејќи едноставно зависиме од рускиот гас, а статусот на Нафтената индустрија на Србија (НИС) сè уште не е решен.
Инбокс7: Какви ќе бидат односите на Белград со соседните земји, вклучително и со Северна Македонија?
Сафета Бишевац: Александар Вучиќ успеа да ја скара Србија со речиси сите соседни земји, а судејќи според изјавите на кандидатите за пратеници и најпознатите личности од Студентската листа, подобрувањето на односите со соседите ќе биде високо на нивната агенда.
Студентската листа, во самата Србија, ги зближи припадниците на мнозинскиот народ со припадниците на малцинските заедници и навистина поттикна една нова, модерна форма на „братство и единство“.
Затоа се надевам дека овој пристап ќе го применат и во односите со соседните држави.
Секако, на Балканот не можат да се избегнат одредени помали кавги и несогласувања, но не очекувам Белград да биде извор на нестабилност.
Мислам дека јасен показател за насоката во која ќе се движи политиката на идната власт кон соседите е изјавата на носителот на листата, д-р Илија Срдановиќ, кој неодамна за хрватските медиуми рече дека новата власт нема да ги злоупотребува отворените прашања и минатото за дневнополитички цели и дека соработката со светот се гради преку добри односи со соседите.
Односот кон Македонија и македонскиот народ во Србија традиционално е пријателски и идната влада сигурно ќе ја продолжи истата политика.
Инбокс7: Каков ќе биде ставот на идната влада на Србија кон Косово?
Сафета Бишевац: Студентската листа се придржува до Уставот на Србија, кој го смета Косово за дел од Србија, и во таа насока сигурно нема да има промени.
Академикот Радомир Саиќиќ, еден од „лидерите“, или поточно една од најпознатите личности на Студентската листа, за кого се очекува да добие важна функција во идната власт, повторува ставови што наликуваат на оние на Вучиќ.
Според него, Косово е привремено окупирана територија. Тој ги критикува договорите потпишани од претходната власт за повлекување на српските институции, динарот, регистарските таблички и личните документи.
Сепак, не очекувам идната влада на Србија да поттикнува немири или да се впушта во вооружени конфликти. Тие знаат дека такво нешто не би им донело корист ниту на Србија ниту на косовските Срби.
Покрај тоа, некои политички претставници на Србите од Косово се поврзуваат со организираниот криминал и, без сомнение, нивните активности ќе бидат предмет на идни истраги.
Србија сигурно ќе продолжи да ги поддржува косовските Срби, пред сè материјално, но не и Српската листа.
Би било чудно доколку идната власт не го отвори прашањето каде завршиле огромните суми пари што официјален Белград ги испраќал како помош за Србите во Косово.
Колку од тие средства стигнале во вистинските раце, а колку можеби завршиле во џебовите на раководителите на Српската листа?