Бројот на туристи од Бугарија што ја посетуваат Северна Македонија останува значително под нивото пред пандемијата, додека туристичките работници предупредуваат дека политичките спорови меѓу двете земји, недоволниот маркетинг и конкуренцијата од другите балкански дестинации го ограничуваат закрепнувањето на овој пазар.
Според податоците на Државниот завод за статистика, во 2019 година земјата ја посетиле 55.880 бугарски туристи, додека во 2024 година нивниот број изнесувал 32.263, што претставува намалување од 42,3 отсто.
Бугарските посетители некогаш беа меѓу петте најзначајни странски туристички пазари за Северна Македонија, а најголем интерес традиционално покажуваат за Охрид и Струга.
Иако бројот на гости постепено се зголемува по пандемијата, туристичките работници оценуваат дека потенцијалот на бугарскиот пазар останува недоволно искористен.
Политичките тензии влијаат, но не се единствената причина
Професорот по туризам и поранешен директор на Агенцијата за промоција и поддршка на туризмот, Љупчо Јаневски, оценува дека политичките односи можат да влијаат врз перцепцијата за една дестинација, но предупредува дека не треба секое намалување на бројот на туристи автоматски да се припишува на политиката.
„Во 2024 година бугарскиот пазар пораснал за 31 отсто во споредба со 2023 година, што покажува дека интересот не исчезнал“, вели Јаневски за бугарскиот весник „Капитал“.
Според него, податоците не покажуваат континуиран пад во сите години, туку недоволно закрепнување во однос на 2019 година.
Тој укажува дека и во 2025 година, а особено во одредени периоди од 2026 година, се забележуваат знаци на послаб туристички тренд.
Јаневски смета дека политичката атмосфера создадена од спорот околу европската интеграција на Северна Македонија може негативно да влијае врз расположението на дел од бугарските туристи.
Но, според него, туризмот не смее да остане жртва на секојдневните политички несогласувања.
„Потребни се професионално управување со дестинацијата, директна комуникација со бугарскиот пазар и институционална стратегија што ќе го одвои туризмот од политичките тензии“, оценува Јаневски.
Новогодишните празници ги полнат хотелите во Струга
Во хотелот „Дрим“ во Струга, бугарските туристи остануваат меѓу најпосакуваните гости.
Менаџерката Ана Јанчева вели дека хотелот секоја година има значителен број посетители од Бугарија за новогодишните празници, а делумно и за Велигден.
„Бугарите се туристи слични на нас, кои сакаат СПА-центри, масажи и културни обиколки. Сакаат добра музика, храна и пијалаци, а особено нашата жолта ракија“, вели Јанчева.
Според неа, и оваа година целиот хотел е резервиран за бугарски гости за новогодишните празници.
Но, интересот не е подеднакво распределен во текот на годината.
„Можеби треба да размислиме зошто не доаѓаат во толкав број во другите периоди, бидејќи очигледно ја доживуваат дестинацијата главно како место за новогодишни празници“, вели Јанчева.
Таа смета дека хотелскиот сектор и институциите мора да понудат повеќе содржини за зимската сезона, но и за летниот и меѓусезонскиот туризам.
Бугарските туристи имаат сè повеќе алтернативи
Адријана Христова од туристичката агенција „Travel Expert“ од Петрич вели дека интересот за Северна Македонија варира во зависност од сезоната, но дестинацијата не е изгубена за бугарскиот пазар.
Според неа, најголем интерес за Охрид и Струга има за државните празници, продолжените викенди и Нова година.
„Денес човек може релативно лесно и евтино да патува на многу повеќе дестинации отколку пред десетина години“, вели Христова.
Таа посочува дека бугарските туристи имаат лесен пристап до Грција, Србија, Албанија, Турција, Романија и голем број европски градови.
Освен конкуренцијата, важни се цените, квалитетот на хотелското сместување, услугата и патната инфраструктура.
Христова не го исклучува влијанието на политичките тензии, но нагласува дека за повеќето туристи пресудни остануваат гостопримството и целокупното искуство.
Долгото чекање на границите ги одвраќа гостите
Туристичките работници го посочуваат и времето потребно за преминување на македонско-бугарската граница како фактор што влијае врз одлуките за кратки патувања.
„Кога некој патува само три или четири дена, неколку часа чекање на границата можат сериозно да влијаат врз целокупниот впечаток“, предупредува Христова.
Таа оценува дека подобрувањето на инфраструктурата и побрзиот премин на границите би ја зголемиле привлечноста на Северна Македонија.
Бугарските туристи, според неа, ги привлекуваат богатата историја, природата, културното наследство и гастрономијата на Охридскиот Регион.
Охридското Езеро, стариот град, црквите, манастирот „Свети Наум“ и околните населени места нудат можности за проширување на туристичката понуда надвор од традиционалните кратки екскурзии.
Србија носи повеќе од двојно повеќе туристи
Податоците за 2024 година покажуваат дека Србија останува значително поголем туристички пазар за Северна Македонија од Бугарија.
Земјата ја посетиле 72.338 туристи од Србија, 39.240 од Грција, 32.263 од Бугарија и 18.995 од Албанија.
Разликата е уште позначајна во бројот на ноќевања.
Српските туристи реализирале 138.664 ноќевања, додека бугарските 51.614.
Тоа значи дека бугарските гости во просек оствариле околу 1,6 ноќевања по турист, наспроти околу 1,9 кај српските посетители.
Според Јаневски, новата туристичка политика не треба да се насочи исклучиво кон зголемување на бројот на пристигнувања, туку и кон продолжување на престојот и зголемување на туристичката потрошувачка.
Потребна е посебна стратегија за бугарскиот пазар
Јаневски предлага Бугарија повторно да се третира како приоритетен туристички пазар, со специјална стратегија заснована на истражување на навиките и интересите на посетителите.
Наместо општи промотивни кампањи, тој предлага конкретни дводневни, тридневни и четиридневни туристички пакети што би комбинирале култура, гастрономија, природа, верски туризам и посети на повеќе градови.
Според него, потребни се и дигитални маркетиншки кампањи на бугарски јазик, како и поголема соработка со туристички агенции, медиуми и специјализирани платформи во Бугарија.
Можности за подобрување на туристичката понуда постојат и преку програмата за прекугранична соработка меѓу Северна Македонија и Бугарија за периодот 2021–2027 година.
Јаневски смета дека туристичките политики мора да се насочат кон управување со дестинациите, наместо само кон промоција на одделни туристички места.
„Не треба само да прашуваме колку бугарски туристи доаѓаат, туку зошто доаѓаат, што бараат, колку остануваат и како да ги мотивираме повторно да се вратат“, вели тој.
Неговата оценка е дека обновувањето на бугарскиот туристички пазар бара истовремено подобрување на инфраструктурата, туристичките услуги и прекуграничната соработка, независно од политичките спорови меѓу Скопје и Софија.