9.8 C
Скопје
17 ноември, 2026
Inbox7.mk
ВЕСТИНАСЛОВНАРЕПУБЛИКА

Осум измени и 36 амандмани: Како се менуваше Уставот од 1991 година

Два месеца по референдумот за независност, Македонија доби документ што требаше да ја претвори политичката одлука за самостојност во функционален државен поредок.

На 17 ноември 1991 година, Собранието го донесе првиот Устав на независна Република Македонија. Со него беа поставени правилата за организацијата на власта, правата на граѓаните и функционирањето на институциите надвор од југословенската федерација.

Триесет и пет години подоцна, Уставот останува највисок правен акт на државата. Неговиот текст е дополнуван и менуван во осум наврати, со вкупно 36 амандмани.

Одлуката за независност доби институционална рамка

Уставот беше донесен во услови на распаѓање на заедничката држава и војни во делови од поранешна Југославија.

За Македонија, задачата беше да воспостави сопствен систем во кој институциите ќе ги црпат овластувањата од новиот уставен поредок.

Документот ја утврди државата како суверена, самостојна, демократска и социјална. Поделбата на законодавна, извршна и судска власт стана една од темелните вредности, означувајќи отстапување од претходниот принцип на единство на власта.

Во уставната рамка беа вградени и владеењето на правото, политичкиот плурализам и заштитата на основните слободи и права.

Осум круга промени

Првите два амандмана беа прогласени на 6 јануари 1992 година, само неколку недели по донесувањето на Уставот.

Следуваа измени во 1998, 2001, 2003, 2005, 2009 и 2011 година. Последниот пакет од четири амандмани беше усвоен на 11 јануари 2019 година.

Низ овие интервенции се менуваа одредби поврзани со меѓународната положба на државата, односите меѓу заедниците, правосудството и функционирањето на институциите.

Охридскиот договор и Преспа како уставни пресвртници

Меѓу најобемните промени беа амандманите од 2001 година, поврзани со спроведувањето на Охридскиот рамковен договор.

Тие донесоа промени во Преамбулата и во одредбите за употребата на јазиците, правичната застапеност и механизмите на одлучување за прашања што ги засегаат заедниците.

Во 2019 година беа усвоени амандманите XXXIII до XXXVI, поврзани со Преспанскиот договор и промената на уставното име во Република Северна Македонија.

По повод 35 години од осамостојувањето и донесувањето на Уставот, во Собранието се најавени панел-дискусии, во организација со Институтот за национална историја и Државниот архив.

Јубилејот отвора простор да се разгледаат и околностите во кои бил создаден документот и промените што следувале.

Уставот од 1991 година ја воспостави правната рамка на независната држава. Неговата примена во секојдневниот живот се гледа преку работата на институциите: како ја ограничуваат власта, ги штитат правата и обезбедуваат еднаквост пред законот.

Related posts

Тачи: Се каам што се приклучив на Европскиот фронт

admin

Руте алармира: НАТО ќе мора да се обедини – Трамп веќе ја „добива“ војната со Иран?

admin

ЕУ ПОВИКУВА НА СМИРУВАЊЕ НА ТЕНЗИИТЕ МЕЃУ СОФИЈА И СКОПЈЕ

ninja

Кој украде 6,3 милијарди долари од „Бајнанс“? ФБИ ја обвини Северна Кореја, Пјонгјанг возврати

admin

Репортажа на FORBES: Вината на Северна Македонија, објаснети од експерт

admin

Собранието изгласа интерпелација за државниот обвинител Коцевски, Владата очекува оставка

admin