Можноста за поскапување на електричната енергија од јануари предизвика нова расправа меѓу СДСМ и ВМРО-ДПМНЕ за животниот стандард, платите и владините економски политики.
Претседателот на СДСМ, Венко Филипче, предупреди дека повисоките цени на струјата би можеле да предизвикаат дополнителни поскапувања, додека владејачката ВМРО-ДПМНЕ соопшти дека економијата расте, а реалните плати и пензиите се зголемуваат.
Политичката расправа следува по изјавата на претседателот на Регулаторната комисија за енергетика (РКЕ), Ацо Ристов, дека електричната енергија за домаќинствата од 1 јануари 2027 година би можела да поскапи за два до три отсто.
Ристов оцени и дека цената на парното греење би можела да се зголеми за шест до осум отсто. Станува збор за процени, а не за конечни одлуки за новите тарифи.
Филипче: Повисоката цена на струјата ќе ги зголеми трошоците
Филипче на прес-конференција во саботата рече дека поскапувањето на струјата ќе ги зголеми трошоците за живот, во услови кога многу семејства тешко ги покриваат основните потреби.
„Ова зголемување на струјата за дополнителни 2-3% ќе повлече повторно поскапување на буквално сите производи кај нас“, рече Филипче.
Тој се повика на податоците на Сојузот на синдикатите на Македонија (ССМ), според кои минималната синдикална кошница за ноември достигнала 70.827 денари.
Станува збор за зголемување од 469 денари во споредба со октомври, кога синдикалната кошница изнесувала 70.358 денари.
Филипче рече дека само трошоците за храна и пијалаци достигнуваат околу 26.000 денари месечно, што е приближно една минимална нето-плата.
Според него, кога ќе се додадат трошоците за домување, комуналии, образование и други семејни потреби, приходите на многу домаќинства не се доволни за покривање на месечните расходи.
Тој го обвини премиерот Христијан Мицкоски дека наместо да се занимава со животниот стандард, во јавните настапи зборува за можноста од Трета светска војна.
ВМРО-ДПМНЕ: Реалната нето-плата пораснала за 5,2 отсто
Владејачката ВМРО-ДПМНЕ ги отфрли обвинувањата на Филипче, наведувајќи дека економските показатели покажуваат раст на платите и на економијата.
Партијата соопшти дека реалната нето-плата во септември 2026 година била за 5,2 отсто повисока отколку во истиот месец претходната година, повикувајќи се на податоците на Државниот завод за статистика.
Според ВМРО-ДПМНЕ, бруто-домашниот производ бележи раст од најмалку три отсто во десет последователни квартали, додека во вториот квартал од 2026 година растот достигнал 4,3 отсто.
Од партијата наведоа дека инфлацијата се одржува под контрола, а платите и пензиите продолжуваат да растат.
ВМРО-ДПМНЕ соопшти и дека Владата во изминатите две и пол години ги зголемила пензиите линеарно за вкупно 7.000 денари за повеќе од 300.000 пензионери.
Партијата ги обвини Филипче и СДСМ дека изнесуваат негативни сценарија за економијата и дека не ги признаваат резултатите на владините политики.
Растот на просечната реална плата, сепак, не покажува сам по себе како се менува куповната моќ на домаќинствата со минимални или подпросечни приходи.
СДСМ бара минимална плата од 600 евра
Филипче рече дека СДСМ поднела 225 амандмани на предлог-буџетот за 2027 година, меѓу кои и предлози за зголемување на минималната плата на 600 евра и за повисок студентски оброк.
Тој ја обвини Владата дека нема предвидено доволно средства за овие мерки, додека, според неговите тврдења, издвојува пари за партиски поврзани јавни набавки.
Филипче наведе дека во предложениот буџет средствата за изградба на нови училишта се намалени за 17 отсто, а за развојни капитални проекти во образованието за 30 отсто.
Тој го оспори и владното објаснување дека новите задолжувања служат за отплата на постојниот долг, тврдејќи дека дел од задолжувањето се користи за тековна потрошувачка.
Според неговата процена, вкупниот јавен долг до крајот на мандатот на Владата би можел да биде најмалку 50 отсто поголем од долгот наследен во 2024 година.
Овие тврдења се дел од оценките на опозицијата и бараат споредба со деталните буџетски документи и официјалните проекции за јавниот долг.
Филипче бара објаснување за вториот пензиски столб
На прес-конференцијата Филипче отвори и прашање за предложените законски измени поврзани со задолжителното капитално финансирано пензиско осигурување.
Тој рече дека во предлог-закон објавен на Единствениот национален електронски регистар на прописи (ЕНЕР) се брише членот 120, кој, според него, го регулира пренасочувањето на шест проценти од придонесите за пензиско осигурување во вториот пензиски столб.
Филипче побара премиерот да објасни дали предложените измени би влијаеле врз идните уплати во приватните пензиски фондови.
Самото бришење на одредба од предлог-закон не значи нужно укинување на вториот пензиски столб. За утврдување на правните последици е неопходна анализа на целосниот предлог-закон и преодните одредби.
Во доставената реакција ВМРО-ДПМНЕ не се осврна конкретно на ова прашање.
Различни показатели за животниот стандард
Последните податоци на ССМ покажуваат дека на четиричлено семејство во ноември му биле потребни 70.827 денари за покривање на трошоците пресметани во минималната синдикална кошница.
Две минимални нето-плати од по 26.046 денари обезбедуваат вкупен месечен приход од 52.092 денари, односно 18.735 денари помалку од ноемвриската синдикална кошница.
Тоа значи дека таквиот приход покрива околу 74 отсто од проценетите трошоци, без да се земат предвид евентуални други семејни приходи.
Додека власта се повикува на растот на економијата и просечните плати, опозицијата укажува на високите трошоци за живот и недоволните приходи на домаќинствата.
Конечната одлука за цената на електричната енергија од јануари 2027 година ќе биде дополнителен фактор за трошоците на граѓаните.

